Platenlabels verlaten de legale muziekdownloadsite Spotify. Het kabinet wil elders downloaden bestraffen. Dit heeft een averechts effect.

Afgelopen weekeinde maakten 234 platenlabels bekend de muziek van hun artiesten niet langer via Spotify te willen distribueren omdat (legale) streamingdiensten het kopen van muziek zouden ontmoedigen. Zou het downloadverbod dat staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) wil invoeren – een repressieve maatregel die de gedragingen van miljoenen Nederlanders in één klap onrechtmatig maakt – het aanbod wel stimuleren? Wat is het probleem van de industrie eigenlijk? Nog niet zo heel erg lang geleden, in de tijd dat je voor het luisteren naar muziek afhankelijk was van vinyl langspeelplaten die werden gedraaid op een platenspeler, was het leven auteursrechtelijk gezien overzichtelijk. De platenmaatschappij verkocht de muziek en gaf een deel van de opbrengst aan de makers en artiesten. Toen gebeurde er iets rampzaligs: de gebruiker ging zelf muziek kopiëren, op cassettebandjes, de videocassetterecorder, cd’s, dvd’s en op internet. De film- en platenmaatschappijen zagen hun inkomsten dalen. Maar de laatste vijf jaar zo blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau eMarketer is de omzet van de muziekindustrie in haar geheel weer gestegen van 60,7 miljard dollar naar 66,4 miljard.

Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek wijzen uit dat meer dan ooit geld wordt uitgeven aan concertbezoeken: in 1992 ee29,- per huishouden, vandaag de dag meer dan het drievoudige. Lowlands is al jaren op rij uitverkocht en het album ‘In Rainbows’ van de Britse band Radiohead, dat in 2008 gratis gedownload kon worden, leverde zes miljoen dollar op aan vrijwillige donaties. De internetter is allesbehalve gierig.

Artiesten kunnen via de omzetstuwende en kostenbesparende verkoopmogelijkheden van het internet het grootste deel van de consumerende wereldbevolking bereiken en zo hun nieuwe plaat of geplande concerten onder de aandacht brengen. Ook de populairste artiesten geloven in de werking van het internet, bewijst tieneridool Justin Bieber met veertien miljoen volgers op Twitter. Waarom zouden zij voorstander zijn van een downloadverbod?

De inkomstendaling uit de cd- en dvd-verkoop is desondanks logisch te verklaren: alle bakstenen muziekwinkels die de afgelopen jaren zijn gesloten, zijn door slechts twee digitale aanbieders vervangen: iTunes en Spotify, die zowel in gebruik als aanbod beperkingen kennen. Er zijn in Nederland zelfs meer online verkopers van bakstenen dan van muziek te vinden, en als je online een film wilt kopen heb je doorgaans pech. Dat dan de consument op zoek gaat naar alternatieven, is begrijpelijk.

Het zijn de profiteurs van het huidige auteursrecht, de film- en platenmaatschappijen met voor een deel wettelijk opgedrongen collectieve auteursrechtenbeheersorganisaties die hebben gevraagd om een ondoelmatig en ongewenst downloadverbod. Niet alleen makers van films en muziek zijn tot deze éminences grises veroordeeld, ook ondernemers die muziek en films digitaal willen vermarkten. In plaats van nieuwe internetontwikkelingen te omarmen, worden zulke ontwikkelingen tot ‘piraterij’ uitgeroepen en kapotgeprocedeerd in de rechtszaal, laat staan dat een structurele samenwerking wordt gezocht om levensvatbare economische modellen te ontwikkelen. Straks zijn het individuele internetters die op het gedaagdenbankje plaats mogen nemen. Stichting Brein, de handhavende poot van de entertainmentindustrie, wordt straks onze internetcop.

De internetdistributie van films en muziek loopt al decennia achter. Teevens argumentatie dat een downloadverbod noodzakelijk is om innovatie in de branche mogelijk te maken, is onbegrijpelijk. Zo’n verbod maakt juist een einde aan de innovatie die nu gaande is. Dat ook de grote maatschappijen kunnen profiteren van de innovatie op internet wordt bewezen door het sterk groeiende bioscoopbezoek, ondanks of misschien wel dankzij het massaal downloaden van films. Vorig jaar kregen bioscopen het hoogste bezoekersaantal sinds 1978 het jaar van Grease en Saturday Night Fever.

Nu 234 platenlabels bekendmaakten dat ze hun muziek niet langer via Spotify willen distribueren staan zelfs de bestaande innovaties op het spel. Het downloadverbod zal uiteindelijk worden gebruikt om individuele internetters bang te maken en weer het vertrouwde cd- en DVD-hoesje in te jagen, Back to the future.

- Danny Mekic’

Downloaden is geen diefstal – want auteursrecht is geen eigendomsrecht. Hoewel het vaak “intellectueel eigendom” genoemd wordt, is die term nogal misleidend. Eigendomsrecht is ingevoerd om het mijn en dijn te kunnen reguleren. Als je auto gestolen wordt, staat die niet de volgende ochtend ongeroerd voor de deur. Wordt een film gedownload, dan is niemand die kwijt. Auteursrecht is om een heel andere reden ingevoerd, namelijk om te stimuleren dat er creatieve werken worden gemaakt en op de markt worden gebracht, worden verspreid. Hóe verhalen, films en muziek verspreid worden, is voor de komst van internet zelden een onderwerp van gesprek geweest. Want natúúrlijk komt een verhaal in boekvorm of als feuilleton in een tijdschrift, dat hoef je niet op te schrijven. En als er een nieuw nuttig distributiemedium komt, dan zal die auteur natuurlijk zijn werk daar ook voor uit gaan brengen. Hij of zij wil toch geld verdienen?

Dat zou je zeggen, maar de “distributieindustrie” (zoals platenmaatschappijen, die gaan over de verspreiding van auteursrechtelijk beschermde werken) gaat niet altijd even enthousiast met nieuwe distributiekanalen en -technologieën om. Beter gezegd: die worden per definitie tot piraterij uitgeroepen en kapot geprocedeerd in de rechtszaal voordat ze ook maar één kans hebben gekregen, laat staan dat structureel de samenwerking wordt gezocht om levensvatbare economische modellen te bedenken. Innoveren in deze markt wordt lastig, omdat toestemming van de rechthebbenden nagenoeg niet te krijgen is en het risico op juridische vervolging groot.

Als deze branche een land is en innoveren een ontdekkingsreis, dan kun je maar beter maken dat je weg komt, zo weinig welkom als je wordt geheten door de éminences grises die het daar voor het zeggen hebben. De industrie pleit niet alleen meer voor sluiting van “piraterijsites”, maar zelfs voor de introductie van strenge internetfilters en afsluiting van het internet voor wie auteursrechten schendt. Het internet dreigt daarmee een streng bewaakte gevangenis te worden met de internetprovider als ‘internetcops’, die tot blokkeren van gebruikers en sites over zouden moeten gaan. Hoe stimuleert dat de creatie en verspreiding van nieuwe muziek en films op het internet?

Creatievelingen verdienen een eerlijke vergoeding

Artiesten en andere creatievelingen die maanden tijd hebben geïnvesteerd in het maken van muziek- of filmproducties, moeten daar natúúrlijk een ruime vergoeding voor ontvangen. Daarom ook hebben we in Nederland de ‘thuiskopieheffing’: als u een lege cd of dvd aanschaft, dan gaat tot zestig cent van de aanschafprijs naar de artiest, of liever gezegd: de platenmaatschappijen. Platenmaatschappijen verdienen veel aan de verkoop van cd’s en dvd’s (hoe veel precies is niet bekend, maar op internet is te lezen dat een artiest voor een cd met een verkoopprijs van €22,70 slechts €1,36 ontvangt, het is in elk geval niet veel) en dreigen hun miljoenenwinsten te verliezen door de komst van het internet: straks kan een artiest alles zelf regelen zonder platenmaatschappij! Dan weten steeds minder mensen de platenzaak op de hoek te vinden: de platenspeler doet ‘t toch niet meer, en dreigt ook die industrie omzet en winst te verliezen. En dat is waarom ze zo hard van leer trekken tegen downloaden.

Stijgende omzet internetaankopen

De totale omzet van de muziekindustrie bedroeg vorig jaar $15,5 miljard. Uit de cijfers van de internationale branchevereniging van platenmaatschappijen IFPI blijkt dat in 2009 wereldwijd $4,7 miljard via digitale distributiekanalen wordt omgezet, een stijging van 9 procent! Dat laatste is opmerkelijk te noemen, omdat platenmaatschappijen niet dol lijken te zijn op digitale distributiekanalen. Na een jarenlange juridische strijd tegen Napster en Kazaa, die een innovatieve manier van muziekdistributie in het leven hadden geroepen (en daar wel degelijk voor wilden betalen aan de industrie), en flink wat rechtszaken tegen websites als The Pirate Bay, hebben we nu alleen iTunes en Spotify (deels eigendom van…grote platenmaatschappijen) als legale aanbieders van muziek in Nederland. Twee grote aanbieders in een markt waar $4,7 miljard wordt omgezet. Voor de aanschaf van films hoeft u het internet niet op, die worden nog steeds alleen verkocht in plastic dvd-hoezen. Ook uw favoriete nummer van The Beatles of bijvoorbeeld het nummer “Fell in love with an alien” van The Kelly Family zijn nog niet aan te schaffen via iTunes. Dat zijn slechts enkele voorbeelden die de omzetstijging van 9 procent in één jaar tijd opmerkelijk maken.

Weinig innovatie

De ontwikkeling van nieuwe distributiediensten verloopt moeizaam. Dat komt omdat het voor internetondernemers die een beter alternatief voor iTunes of de platenwinkel op de hoek willen ontwikkelen lastig is om te onderhandelen met de individuele film- en platenmaatschappijen. Die staan niet bepaald te springen, want internetdistributie raakt direct hun bedrijfsmodel van verkoop van die schijfjes in hoezen. De ondernemer heeft geen keus: hij moet langs die maatschappijen. Succesvolle artiesten dragen hun auteursrechten namelijk over aan deze platenmaatschappijen, die vanaf dat moment al hun belangen behartigen. Deze maatschappijen kiezen echter niet enkel voor het (commerciële) belang van de artiest: zo veel mogelijk muziek- en filmaankopen, via zo veel mogelijk kanalen, uiteindelijk zo veel mogelijk inkomsten voor de creatieve geest. Zij moeten daarbij ook hun eigen industrie veiligstellen. Dat betekent dat de weg van muziek en films naar de consument een lange, stoffige weg moet zijn, waar veel extra geld voor gevraagd kan worden. Anders zal een band, filmmaker of artiest in de toekomst sneller overgaan tot het zelf aanbieden van zijn werken via het internet: voor een lagere prijs, meer winst!

Van ‘platen’maatschappij naar artiestencoach

Platenmaatschappijen zullen een meer adviserende rol in moeten gaan nemen voor jong talent, om ze coachend te begeleiden naar een nummer 1 positie in de top 100, tegelijkertijd genoegen nemend met een kleiner deel van de grote taart. Vroeger was het lastig om een LP van vinyl te produceren maar een cover ontwerpen en muziekbestand uploaden op internet kan iedereen. Het probleem met coachen en adviseren is dat je daar geen honderden miljoenen euro’s aan winst mee kunt genereren. Daarom zullen grote platenmaatschappijen, als dinosauriërs met een laatste stuiptrekking en zonder tranen, middels juridische procedures en lobbywerk in Nederland en ver daar buiten proberen om innovatie op internet tegen te gaan. Dat gaat niet alleen ten koste van die slimme ondernemers met hun ‘piratensites’ of internetproviders die, op kosten van de consument, dure en technisch lastige filters moeten gaan bouwen en hun klanten moeten gaan afsluiten. Ook de consument die graag, betaald, toegang krijgt tot een nieuwe film op internet, blijft in de kou staan.

De toekomst van de film- en muziekindustrie vinden we in elk geval op het internet, precies daar waar de huidige industrie innovatie tegenhoudt. Wanneer mogen we kennis maken met nieuwe businessmodellen, nieuwe manieren om creatievelingen uit te dagen om mooie film- en muziekstukken te maken? Komt er een dag dat mensen tegen betaling online een filmpremière mee mogen maken nog voordat een film in de bioscoop te zien is, of blijft de rode loper exclusief terrein voor BN‘ers? Het lijkt er op dat het initiatief moet komen uit de politiek of de creatievelingen zelf. Tot die tijd zijn alle goedbedoelde innovatieadviezen aan het adres van de grote multinationals slechts parels voor de zwijnen, en verstoppen zij zich passief achter een berg oude, roestende platenspelers.

Dit artikel schreef in Dagblad De Pers. Arnoud Engelfriet is ict-jurist en blogger. Danny Mekic’ is internetexpert en jurist.

Te lezen is: “Het geplande downloadverbod is niet alleen een inperking van je informatievrijheid, maar ook een aanslag op je privacy. Als downloaden niet zomaar mag, moet elke byte die je binnenhaalt voortaan worden geïnspecteerd. Dan worden miljoenen Nederlanders tot verdachten gemaakt door een overheid die tot ver achter hun voordeur komt. In een rechtsstaat heeft niet alleen de burger, maar ook de overheid zich aan grenzen te houden.”

Lees verder op de website van 3VOOR12 (artikel geschreven door Atze de Vrieze), of het door mij geschreven en in november gepubliceerde opiniestuk in NRC.Next over het downloadverbod.

Aan de vooravond van het jaar 2010 is niets zo eenvoudig als het grootschalig kopiëren en distribueren van muziek en films. Auteursrechtelijk beschermde muziek van internet downloaden is legaal. En de huidige generatie opslagapparatuur van bijvoorbeeld MP3-spelers staat garant voor honderden uren luisterplezier – dit tegen de aanschafprijs van misschien tien oude cassettebandjes. YouTube serveert maandelijks miljoenen filmpjes, die lang niet altijd auteursrechtvrij zijn.

Rechtsmiddelen
Alle redenen dus voor een auteursrechtenorganisatie als Stichting Brein om het illegaal verspreiden van auteursrechtelijk beschermd materiaal zo effectief mogelijk tegen te gaan. Daar bestaan goede rechtsmiddelen voor. Het uploaden van beschermd materiaal is wél verboden. Overtreders die muziek distribueren zonder rechten te betalen kunnen voor de rechter worden gedaagd en draaien op voor de door artiesten geleden schade.

Maar nu stelt het kabinet-Balkenende voor om ook het downloaden van auteursrechtelijk beschermd materiaal voortaan strafbaar te stellen. Door een dergelijk verbod overtreedt iedereen die muziek of (gedeelten van) auteursrechtelijk beschermde films downloadt in principe de wet. Ook als dat downloaden geen opzet was, maar bijvoorbeeld niets meer voorstelde dan de achtergrondmuziek in een bekeken YouTube-filmpje of een scene uit een speelfilm op een willekeurige website.

Thuiskopieregeling
Dit verbod dreigt voorgoed een einde te maken aan de thuiskopieregeling, die sinds begin jaren negentig bepaalt dat men in Nederland voor eigen gebruik (in huiselijke kring) muziek mag kopiëren en dupliceren. Deze regeling heeft voor veel rust gezorgd.

Ook bestaat er al compensatie voor de artiesten of componisten die menen inkomsten te zijn misgelopen door het thuiskopiëren. In de Auteurswet wordt bepaald dat de producent van lege cd’s of dvd’s een vergoeding voor het auteursrechtelijk beschermde werk moet betalen. Wanneer het om distributie van muziek of films gaat, wordt de vergoeding kortom doorberekend aan de consument, en terugbetaald aan de artiest of de componist.

Een verbod op het downloaden van muziek of films zal die bestaande orde veranderen in een chaos. Het kabinet criminaliseert door het downloadverbod in één klap miljoenen burgers tegelijk: alle downloaders zijn schuldig!

Downloadactiviteiten
Het verbod is alleen te handhaven als de eindgebruiker, de downloadende consument, intensief in de gaten wordt gehouden. Wellicht zal voortaan al het internetverkeer moeten worden gefilterd of kan de internetgebruiker alleen nog maar met toestemming vooraf downloaden, zoals nu al in Australië het geval is.

Auteursrechtenorganisatie Brein, die deze edele taak van de controle op zich mag nemen, kan alleen te weten komen of iemand illegaal downloadt als alle downloadactiviteiten worden gevolgd. En als ‘illegaal dowloaden” onder het strafrecht komt te vallen dan mag het Openbaar Ministerie zelf aan de slag met opsporen en aanklagen.

Hoe het in de praktijk ook zal gaan uitpakken, het is onheilspellend om te bedenken hoe dit ongetwijfeld gepaard zal gaan met een forse inbreuk op de waarborgen voor privacy – iets wat in technologiediscussies sowieso vaak al te makkelijk worden vergeten

Commissie-Gerkens
De Commissie-Gerkens (bestaande uit Tweede Kamerleden van CDA, PvdA, SP en VVD) adviseerde het kabinet tot een downloadverbod over te gaan als er voldoende ‘legale alternatieven’ zijn voor het downloaden van films en muziek. Maar met het legale online aanbod van vooral films is het bitter slecht gesteld op het internet: het aanbod is schraal, zeer beperkt bruikbaar of naar verhouding te duur.

Ondertussen werden commercieel aantrekkelijke downloadconcepten zoals Mininova en Napster niet door de entertainmentindustrie overgenomen en uitgebreid, maar via juridische weg uit de lucht gehaald.

Met een downloadverbod wordt die industrie, die innovatie in online muziek en films op geen enkele manier heeft gestimuleerd, juist beloond voor het jarenlang negeren van de vraag van de consument.

Of liever, de vraag van burgers. Burgers die met dit repressieve verbod wéér een stuk van hun privacy in een bureaucratische mist zien verdwijnen.

Was getekend:

Bert Brussen
Arnoud Engelfriet
Sywert van Lienden
Danny Mekic’
Huub Bellemakers

Dit opiniestuk verscheen maandag 21 december 2009 in nrc.next.

Een van de beste Fokke & Sukke strips van de laatste tijd vind ik onderstaande, het geeft voor mij weer hoe de regering bezig is met allerlei randactiviteiten die niks met regeren te maken hebben. En als ze dat laatste nou eens wat beter aan zouden pakken, dan is het niet zo erg als een regeringsleider zich wat meer met randverschijnselen bezig houdt. Maar ik denk dat vriend en vijand het er wel over eens is dat er in Den Haag nog heel veel voor verbetering vatbaar is.

Binnen enkele minuten (!!) na het verzenden van mijn e-mail, kreeg ik een reactie op Twitter waarin een van de makers aangaf geen problemen te hebben met herpublicatie, wow! Dat is nog wel eens wat anders dan de Stichting Brein-achtige tactics die auteursrechtenbezitters er soms op nahouden om hun rechten beschermd te zien. Chapeaux voor Fokke & Sukke!

Op de website van IPREDator, zoals de dienst van Pirate Bay gaat heten, valt het volgende te lezen:

IPREDator is a network service that makes people online more anonymous using a VPN. it costs about 5 EUR a month and we store no traffic data. our service is right now in a beta stage. we hope it will be released for the public before 1st of april. sign up now to start using it as soon as we’re stable. the network is under our control. not theirs. the pirate bay likes and knows real kopimism. and waffles.

Door IPREDator te gebruiken laat je onder de huidige internettechnieken een veel lastiger te traceren downloadspoor achter waardoor het voor de opsporingsdiensten en Justitie moeilijker te achterhalen wordt of een auteursrechtenaanklacht bewezen kan worden. IPREDator gaat 5 euro per maand kosten.

Lees over dit kat- en muisspel verder in mijn vorig jaar gepubliceerde paper ‘Het belang van nadere specificering van Rechtssubjectiviteit op het gebied van internet in Nederland‘.

Hier en daar verschijnen momenteel op internet wilde verhalen over advocaten die door Hyves op pad zijn gestuurd met ingewikkelde waarschuwingen en dat er zelfs bewijsbeslag is gelegd op computergegevens en andere mogelijke bewijsmiddelen. Zo werd een van de ontwikkelaars van de applicatie verrast door een team van zeven speurneuzen waaronder een politieagent, een deurwaarder en twee rapporteurs van de Rechtbank Alkmaar. Waar is dat alles goed voor?

Geen gebruik van API
Allereerst is het interessant om vast te stellen dat de applicatie Hyvesbot gèèn gebruik maakt van de officiële ingang die Hyves heeft gecreëerd voor softwareontwikkelaars, om met de software van Hyves te kunnen communiceren, de zogenaamde Application Programming Interface (afgekort met API). Daarentegen wordt bij aanmelding bij Hyvesbot gevraagd om je inlognaam en wachtwoord van Hyves. De Hyvesbot-applicatie bootst een normale gebruikerssessie na, wat wil zeggen dat het net lijkt alsof de normale internetgebruiker inlogt op zijn Hyvesprofiel, terwijl het in werkelijkheid om een geautomatiseerd systeem gaat.

Functionaliteiten Hyvesbot
De demosite geeft een overzicht van functionaliteiten van Hyvesbot. Zo is het mogelijk om grote groepen Hyves-gebruikers tegelijk toe te voegen als vriend (bijvoorbeeld mensen die lid zijn van een publieke Hyve), honderden (of duizenden!) gebruikers tegelijk krabbels te versturen en bijvoorbeeld gegevens exporteren uit de databank van Hyves, waaronder e-mailadressen en telefoonnummers die door gebruikers ingevoerd zijn op Hyves.

Hyves beschermingsplicht
Met name de laatste functionaliteit van deze applicatie vind ik erg interessant. Informatie die herleidbaar is tot een persoon, bijvoorbeeld een e-mailadres, valt onder de bescherming van de Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP). Aangezien Hyves op grote schaal e-mailadressen opslaat en verspreidt, is het denk ik interessant op te merken dat de databank van Hyves bijzonder waardevol is, en dat Hyves zich in moet spannen om deze databank te beschermen voor oneigenlijk gebruik.

Wat er in casu precies gebeurd is, is op dit moment niet volledig duidelijk. Dat komt omdat door Hyvesbot selectief passages uit een brief van het advocatenkantoor dat Hyves bijstaat worden geciteerd en omdat een eerdere waarschuwing die verzonden schijnt te zijn door dat advocatenkantoor niet is gepubliceerd. Maar het moge duidelijk zijn dat Hyves niet blij is met deze applicatie omdat deze 1) via een onofficiële weg communiceert met de software en databank van Hyves, 2) er op grote schaal ongewenste berichten verzonden kunnen worden (krabbels, vriendenuitnodigingen) en 3) het erg makkelijk is om op ongecontroleerde wijze gegevens te exporteren uit de Hyves-databank. Daarbij wordt door de makers van Hyvesbot ook nog eens grof geld gevraagd in de vorm van een maandelijks abonnementbedrag. Met welke argumenten probeert Hyves dit gebruik van Hyvesbot juridisch tegen te gaan?

Onrechtmatige daad
De advocaat van Hyves stelt dat Hyvesbot een onrechtmatige daad begaat jegens Hyves. Dat komt omdat Hyves door deze applicatie schade lijdt of in ieder geval kan gaan lijden doordat gebruikers op grote schaal spam zouden kunnen ontvangen via deze applicatie. (Daar komt de Telecommunicatiewet trouwens nog even om de hoek kijken, om precies te zijn hoofdstuk 11.7, waarin geautomatiseerde berichten voor het overbrengen van ongevraagde communicatie voor commerciële, ideële of charitatieve doeleinden worden verboden. Overigens is het hierbij wel nog de vraag of berichten verzonden op Hyves onder deze bepaling vallen). Dat kan de reputatie en zelfs het ledenaantal van Hyves in negatieve zin beïnvloeden en daar zit weer een geldsom aan verbonden in verband met misgelopen abonnements- en advertentieinkomsten. Daarnaast valt de databank van Hyves onder de wetgeving van de WBP en Hyves kan er door gebruikers op aangesproken worden als blijkt dat van de gegevens in deze databank misbruik gemaakt wordt.

Gebruikersvoorwaarden
Hyves heeft voor haar gebruikers zogenaamde Gebruikersvoorwaarden opgesteld. Een link onder bijna iedere Hyves-pagina wijst daar op. Het handelen van Hyvesbot is mijns inziens in elk geval in strijd met deze gebruikersvoorwaarden, omdat daarin uitdrukkelijk is bepaald dat voor commerciële activiteiten waarbij de Hyves-site gebruikt wordt (zoals in het onderhavige geval), voorafgaande schriftelijke toestemming van Hyves vereist is (art. 3 van die voorwaarden). En die ontbreekt natuurlijk in dit geval.

Een ander probleem van deze applicatie is dat de Hyves-gebruikers in theorie uitsluitend via de Hyvesbot van Hyves gebruik kunnen maken, waardoor nog meer advertentieinkomsten worden misgelopen.

Conservatoir bewijsbeslag?
Zoals hierboven te lezen is, zijn er genoeg argumenten te verzinnen waarom de Hyvesbot-applicatie verboden zou moeten worden. Alleen wat Hyves in deze zaak heeft gedaan is een zogenaamd conservatoir bewijsbeslag laten leggen. Dit beslag is redelijk nieuw in het civiele recht in Nederland en heeft als doel om mogelijk bewijs in een zaak veilig te stellen en eventueel een onderhandelingspositie in de pre-juridische fase te versterken. Als je het mij vraagt is de zaak duidelijk genoeg en, zo zou ik haast zeggen, ‘klaar als een klontje’. Het gebruik van de Hyves-website door de Hyvesbot-applicatie is onrechtmatig en tevens in strijd met de Gebruikersvoorwaarden van Hyves, maar is een conservatoir bewijsbeslag nodig om tot die conclusie te komen?

Voor de bewijspositie van Hyves is het wel handig. Alleen gebruiken de Hyvesbot-ontwikkelaars dat beslag om paniek te zaaien waardoor door die rookwolk de werkelijke zaak nog maar lastig helder te zien is.

Het onderzoeksrapport bevat een analyse van de zwakheden van de zgn. MiFare Classic-chip, een RFID-kaart. Deze chip wordt onder andere gebruikt in de OV-chipkaart maar ook in beveiligingskaarten die gebruikt worden door de overheid. De onderzoeksgroep van de Radboud Universiteit heeft daarnaast bewezen dat de chip eenvoudig te kraken is en kan worden nagemaakt.

NXP heeft aangevoerd dat publicatie van het rapport, inbreuk zou maken op haar Auteursrecht op het CRYPTO-1 algoritme, onderdeel van de chip, en in het licht van de Softwarerichtlijn (Richtlijn 91/250 EEG van de Raad van 14 mei 1991 betreffende de rechtsbescherming van computerprogramma’s) aan te merken zou zijn als computerprogramma in de zin van artikel 10 lid 1 sub 12 Auteurswet.

Daarnaast heeft NXP haar vordering gestoeld op artikel 29a van de Auteurswet. Dit artikel beoogt bescherming te geven tegen omzeiling van technische voorzieningen die dienen om inbreuken op auteursrechtelijk beschermde werken tegen te gaan. Ook roept zij geschriftenbescherming in en meent dat de onderzoeksgroep een onrechtmatige daad begaat met het publiceren van het rapport.

De voorzieningenrechter overweegt als volgt:

Voorop wordt gesteld dat met inachtneming van de overwegingen van de Softwarerichtlijn op zichzelf niet is uitgesloten dat het algoritme van de chip als ‘voorbereidend materiaal’ als auteursrechtelijk beschermd werk in de zin van artikel 10 lid 1 sub 12 Aw kan worden aangemerkt. In het kader van dit kort geding is naar het voorlopig oordeel van de voorzieningenrechter door NXP evenwel onvoldoende gesteld en aannemelijk gemaakt waar in het algoritme exact het eigen oorspronkelijk karakter en het persoonlijk stempel van de maker zit. Onder de huidige stand van zaken valt immers niet uit te sluiten dat het algoritme, zoals RUN c.s. gemotiveerd stellen, in wezen slechts een bestaande wiskundige of logische formule betreft. [..] Voorshands kan dan ook niet worden aangenomen dat NXP een auteursrecht kan doen gelden op dat algoritme.

Voor een geslaagd beroep op artikel 29a Auteurswet is in ieder geval vereist dat er sprake is van een werk in auteursrechtelijke zin. Nu uit de overweging van de Voorzieningenrechter volgt dat in dit kort geding niet ervan kan worden uitgegaan dat het algoritme een auteursrechtelijk beschermd werk is, faalt het beroep op artikel 29a Auteurswet om die reden.

Het beroep op geschriftenbescherming slaagt evenmin. Bij arrest van 8 februari 2002, IER 2002, 17, heeft de Hoge Raad onder meer het volgende overwogen over geschriftenbescherming:

De Hoge Raad ziet in [..] geen grond terug te komen van zijn in voormeld arrest gegeven oordeel dat aan geschriften zonder eigen of persoonlijk karakter slechts auteursrechtelijke bescherming toekomt indien zij zijn openbaar gemaakt of zijn bestemd om openbaar gemaakt te worden.

NXP wil in het kort geding juist openbaarmaking voorkomen, wat strijdig is met de eis dat een dergelijk geschrift openbaar moet zijn gemaakt of moet zijn bestemd om openbaar te worden gemaakt om voor geschriftenbescherming in aanmerking te komen. Zodoende komt de rechter ook tot de conclusie dat met een beroep op het Auteursrecht, de vorderingen van NXP niet kunnen worden toegewezen.

Onrechtmatige daad?
De Radboud Universiteit beroept zich op artikel 10 van het EVRM, de vrijheid van meningsuiting, waar wetenschappelijke publicaties ook onder vallen, ter afwering van de stelling dat zij onrechtmatig handelt jegens NXP met de publicatie. Onder omstandigheden kan ook een wetenschappelijke publicatie een onrechtmatige daad opleveren. De rechter overweegt hierover als volgt:

Volgens artikel 10 lid 2 EVRM brengt de vrijheid van meningsuiting plichten en verantwoordelijkheden met zich en kan zij daarom “worden onderworpen aan bepaalde (….) beperkingen of sancties, die bij de wet zijn voorzien en in een democratische samenleving noodzakelijk zijn in het belang van de nationale veiligheid, territoriale integriteit of openbare veiligheid, het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten, de bescherming van de gezondheid of de goede zeden, de bescherming van de goede naam of de rechten van anderen, om de verspreiding van vertrouwelijke mededelingen te voorkomen of om het gezag en de onpartijdigheid van de rechterlijke macht te waarborgen.”
[..]
Om aan te kunnen nemen dat zodanige beperking ‘noodzakelijk’ is in een democratische samenleving zal moeten blijken van een ‘pressing social need’, een dringende maatschappelijke behoefte daaraan.

Volgens de rechter kan niet worden geconcludeerd dat de belangen die NXP voor haar vorderingen heeft ingeroepen maken dat publicatie van het rapport jegens haar onrechtmatig is en een overtuigend aangetoonde dringende maatschappelijke noodzaak (pressing social need) opleveren voor de door haar gevraagde beperkingen van het recht op vrijheid van meningsuiting van de onderzoeksgroep van de Radboud Universiteit. Ook moet de samenleving zich op de hoogte kunnen stellen van de manco’s die de chip blijkt te hebben, zodat ze maatregelen kan nemen tegen de risico’s van het veiligheidslek, aldus het vonnis.

Als de in het ongelijk gestelde partij is NXP veroordeeld in de proceskosten en voor het auteursrechtelijke deel van de zaak veroordeeld in het betalen van de werkelijk gemaakte proceskosten als bedoeld in artikel 1019h Rv aan de Radboud Universiteit.

(Bron: LJN: BD7578)

De Europese Commissie wil de termijn waarbinnen zangers en muzikanten aanspraak kunnen maken op de werking van het auteursrecht verlengen van 50 jaar naar 95 jaar.

Daarmee legt de Europese Commissie het advies van het Instituut voor Informatierecht (IvIR) naast zich neer, dat juist in november 2006 adviseerde om de termijn niet te verlengen.

Een van de argumenten die de Commissie aanvoert vóór het verlengen van de beschermingstermijn, is dat deze wijziging met name in het voordeel van de artiesten uitvalt, omdat die nu langer kunnen profiteren van inkomsten. Een interessante vraag is of en in hoeverre een individuele artiest extra inkomsten zal behalen door deze maatregel. Veel artiesten hebben hun rechten eenmalig en volledig overgedragen aan platenmaatschappijen voor een vast bedrag.

Het voorstel van de Commissie houdt zegt hier rekening mee te houden. In die gevallen moet namelijk een klein percentage van de geïnde vergoedingen apart gezet worden in een speciaal fonds. Verdere details hierover zijn nog niet vrijgegeven, dus of het werkelijk erg ten goede komt aan de uitvoerende artiesten?

Lees hier het persbericht.

In het kort geding bij de Rechtbank ‘s-Hertogenbosch, aangespannen door de fabrikant van Fatboy tegen Sitting Bull - een andere zitzakkenfabrikant, vorderde Fatboy kort gezegd dat het de fabrikant verboden werd langer inbreuk te maken op haar intellectuele eigendomsrechten en meer in het bijzonder de fabrikant te verbieden inbreukmakende nabootsingen van Fatboy-zitproducten te verspreiden.

Tijdens de rechtszaak werd duidelijk dat het ontwerp van de Fatboy is overgetrokken van een foto van een andere zitzak uit het tijdschrift FRAME in 1997. Tot die conclusie kwam de rechter toen bleek dat het ontwerp van de Fatboy precies onder de schets van de “Airbag” viel, de zitzak uit het tijdschrift FRAME. Aldus mist het Fatboy-ontwerp originaliteit zodat aan de Fatboy-the-Original op basis hiervan geen auteursrechtelijke bescherming toekomt.

Eerder, in een rechtbankvonnis van 6 juni 2007 (van de meervoudige kamer van Rechtbank ‘s-Hertogenbosch) werd die bescherming wel aangenomen. Gelet op diverse omstandigheden dient die bescherming alleen aangenomen te worden tussen hen die partij waren bij die rechtszaak, aldus de rechter.

De directeur van Fatboy-the-Original BV ontkent in een interview met het Algemeen Dagblad dat het ontwerp is overgetrokken van een eerder ontwerp. Lees hier het volledige artikel.

Lees hier het vonnis.

Het downloaden van MP3′s, films en zelfs complete CD’s waar je niet voor hebt betaald is in Nederland toegestaan voor thuisgebruik. Een en ander is terug te lezen in de Auteurswet uit 1912:

Artikel 16b:
Als inbreuk op het auteursrecht [..] wordt niet beschouwd [..] de verveelvoudiging, welke beperkt blijft tot enkele exemplaren en uitsluitend dient tot eigen oefening, studie of gebruik van degene die de verveelvoudiging vervaardigt of tot het verveelvoudigen uitsluitend ten behoeve van zichzelf opdracht geeft.

Afgelopen zaterdag verscheen er een artikel in het Parool waarin wordt geschreven over de website “digibewust.nl“, voor zover ik heb na kunnen gaan onderdeel van de stichting Electronic Commerce Platform Nederland en gefinancierd door de overheid, die binnenkort een boekje doet laten verspreiden onder jongeren waar de volgende passages in zijn opgenomen:

’Onthoud dat het downloaden van muziek en films vanaf het internet meestal illegaal is’. Het Gezinsboekje bedwing het web! dat Digibewust sinds kort verspreidt om kinderen te leren veilig te surfen, laat er geen misverstand over bestaan. Volgens Digibewust zijn ’de meeste muziek en films op internet illegale kopieën’ en ’wemelt het op de websites waar mensen muziek en films delen meestal van de virussen en spyware’.
(bron: Parool)

Het downloaden van software (programma’s) en uploaden van muziek en films is inderdaad niet toegestaan. Downloaden voor thuisgebruik dus gewoon wel. Een beetje jammer dat een dergelijk boekje, door de overheid gefinancierd, onvolledigheden bevat.

Lees verder op Iusmentis over de Thuiskopie.