Jongeren voelen zich — terecht — steeds minder aangetrokken tot de vakbeweging; ze willen en kunnen hun eigen boontjes doppen. Tegelijkertijd worden veelbelovende vakbondsinitiatieven voor de flexibiliserende arbeidsmarkt de kop in gedrukt. Wie voelt zich straks nog aangetrokken tot de collectieve spil in het poldermodel?

Nooit ben ik in loondienst geweest en toen ik op jonge leeftijd mijn carrière als zzp’er begon, bestond FNV Zelfstandigen nog niet. Tijdens mijn middelbare schoolreünie viel de groep stil toen ik over vakbonden begon. Vriendjes en vriendinnetjes van toen zijn de taxichauffeur, aannemer, ambtenaar en schooljuf van nu. Ze haalden hun schouders op bij de vraag waarom ze niet aangesloten zijn bij een vakbond. ‘Daar heb ik nou helemaal niets mee’, zei Mike (22) die een tijdje als schoonmaker heeft gewerkt en nu zijn eigen bedrijf opricht. De babyboomers van morgen wilden er niet over praten, het gesprek ging weer verder over ‘planking’.

Kinderen van veertien kiezen op school verplicht een carrière als hovenier, econometrist of dokter en een lege studentenkamer is later nergens meer te vinden. Maar wie in zijn profiel- of studiekeuze een fout maakt, heeft het zelf gedaan: niet meer een leven lang studeren, maar maximaal vijf jaar, geen uitzonderingen. Mensen moeten langer doorwerken, maar nu nog niet. De jonge generatie groeit op met het gevoel aan haar lot te worden overgelaten en zoekt elkaar dus op.

Wie straks aan aan de slag mag gaan, krijgt in loondienst een luxepositie cadeau: binnen de EU ontstaat de komende decennia een groot tekort aan arbeidskrachten (‘Bridging the Gap’, SEO 2010). Rechtsbijstandverzekeringen worden nog net niet bij een pak vaatwastabletten geleverd en prangende vragen over onze arbeidspositie googelen of twitteren we, zonder vakbond. De toekomst van ‘collectieve’ belangenbehartiging is fluïde, op maat gemaakt. Voor wie het niet geloven wil, vraag het de leeglopende Consumentenbond. Ze weten er van.

Door die krappe arbeidsmarkt zal de groep zzp’ers relatief groeien, want wie eisen kan stellen aan werk, zal zelf onderhandelen over arbeidsvoorwaarden en niet voor één maar voor drie van de leukste werkgevers werken? Juist FNV Zelfstandigen begrijpt de ‘Gewerkschaftszeitgeist’ en Henk van der Kolk, voorzitter van FNV Bondgenoten, zou ze moeten omarmen en niet als een paragnost het einde der zzp’ers moeten voorspellen (FD, 6 december).

En FNV Jong? In de meest ideale situatie werkt die aan zijn eigen opheffing. Vakbonden moeten om te overleven alle generaties verbinden. Niet in te zien valt hoe de belangen van de jongste arbeidsparticipanten gediend worden door ze in een aparte ballenbak weg te zetten: dat werkt alleen in Småland bij Ikea. Terwijl juist zij de noodzakelijke vakbondsvernieuwing zouden moeten vormen.
Er zijn voldoende argumenten voor het behoud van FNV Zelfstandigen: de zzp’ers en hun manier van werken hebben de toekomst, en hebben andere belangen dan mensen in loondienst. Dergelijke argumenten ontbreken bij het separeren van één generatie. Het is tijd dat de gehele vakbeweging de belangen van jonge arbeidsparticipanten gaat dienen: stel een jongerenquotum in voor vakbondsbesturen. Jongeren weten als geen ander hoe de (gehele) vakbond van morgen er uit moet zien. Alleen dan kunnen vakbonden in de toekomst blijven bestaan.

Dit opiniestuk is vandaag gepubliceerd in het Financieele Dagblad.

Herkent u de volgende scène? Waar was u gisteravond? Met wie was u daar? Komt deze foto, welke gisteravond op die locatie gemaakt is, u bekend voor en kunt u de mensen op de foto identificeren? Heeft u een partner? Wie is dat? Wat is uw échte en volledige naam? Op welke datum bent u geboren en in welke plaats gebeurde dat? Wie zijn uw ouders, broers en zussen, neefjes en nichtjes? Wat is uw huidige woon- en verblijfplaats?

Dit is geen politieverhoor. Dagelijks beantwoorden wereldwijd meer dan 800 miljoen mensen deze en andere persoonlijke vragen in ruil voor een hoop reacties, likes en andere vormen van sociale bevestiging op het online sociale netwerk Facebook. Vrijwillig. De internationale profielensite bedient inmiddels een achtste van de wereldbevolking en nestelt zich steeds dieper en heimelijk in de levens van honderden miljoenen mensen, zonder altijd rekening te houden met de privacy van haar gebruikers. Als het Amerikaanse bedrijf daarmee doorgaat, overstijgt het commerciële belang op den duur het publieke belang van de samenleving. Hoe moet de politiek reageren?

Het verdienmodel van Facebook (vier miljard dollar dit jaar) is – net als bij de meeste andere gratis websites – het exploiteren van online advertentieruimte. Voor de advertenties die op Facebookpagina’s worden weergegeven ontvangt Facebook een vergoeding per keer dat zo’n advertentie wordt aanklikt óf iedere 1.000 keer dat een advertentie wordt weergegeven. De tarieven om op de site te mogen adverteren, zijn ondanks de economische malaise de afgelopen 12 maanden met 74% gestegen.

Hoe beter een weergegeven advertentie aansluit op de behoefte van de consument, hoe groter de kans is dat de commerciële targets van de adverteerder worden behaald. Dankzij het vrijwillige, met spervuur aan persoonlijke vragen ingeklede politieverhoor waar Facebookgebruikers dagelijks aan worden blootgesteld, lukt het Facebook iedere dag beter om een allesomvattend beeld te krijgen van meer dan 1 op de 10 wereldburgers en te bepalen welke advertenties in opdracht van de klant, de adverteerder, worden vertoond. Facebook is beter dan welk bedrijf dan ook in staat om relevante advertenties weer te geven bij gebruikers. Dat product is de Facebookklant, de adverteerder, meer dan veel waard. Kortom, u bent het product.

Door steeds meer en steeds actuelere informatie te verzamelen over zijn gebruikers, krijgt de advertentiegigant een steeds nauwkeuriger beeld van die gebruikers. In 2006 was het nog de Facebookgebruiker die zélf zijn eigen profiel aan moest vullen. Anno 2011 vergaart Facebook het merendeel van de informatie uit de interactie met de gemiddeld 130 Facebookvrienden, en uit de analyse van de online gedragingen van de Facebookgebruiker die op, maar ook buiten Facebook.com stap voor stap wordt gevolgd. Met zo veel informatie over de gebruiker en zijn interesses is het kinderlijk eenvoudig om de juiste advertentie te tonen aan de gebruiker die het meest op de advertentieboodschap zit te wachten. Want als Bachliefhebbers in de meeste gevallen ook gek zijn op het lezen van boeken en Groenlinks-stemmende Parijsliefhebbers het liefst met de Thalys reizen naar de Lichtstad, is niet meer dan een simpele rekensom nodig om de Bol.com-advertentie te tonen aan de Bachliefhebber en de linkse kiezer te verblijden met een kortingsactie, twee minuten nadat deze met het sociale medium heeft gedeeld op zoek te zijn naar een bestemming voor een city trip.

Het gaat de databanksjacheraar al jarenlang voor de wind. Maar de situatie waarbij het grootste deel van de wereldbevolking met toegang tot internet, ook daadwerkelijk actief gebruik maakt van Facebook is in zicht, en daarmee ook het einde van de groeimogelijkheden van het huidige verdienmodel. Tenzij het de databankexploitant lukt om gebruikers nóg meer informatie te laten delen. Hoe langer een Facebookgebruiker gemiddeld rondstruint, hoe meer informatie over de gebruiker wordt verzameld. Maar ook hoe meer advertenties kunnen worden weergegeven. Meer dan ooit zullen de adverterende Facebookklanten bereid zijn te betalen voor het aan de juiste persoon tonen van hun commerciële boodschap.

Om het product van Facebook, ú dus, een geluksmomentje te bezorgen en de loyaliteit van de miljoenen gebruikers aan het platform kracht bij te zetten, werd twee weken geleden een nieuw ontwerp geïntroduceerd voor de profielpagina’s op Facebook, Timeline genaamd. Opvallend is de grote tijdslijn, waar de belangrijkste gebeurtenissen uit het leven van de gebruiker op worden weergegeven. In plaats van iedere stad die de gebruiker heeft bezocht afzonderlijk weer te geven, kiest Facebook er nu bijvoorbeeld voor om een mooie wereldkaart te genereren waarop te zien is waar uw vriend, familielid of collega allemaal is geweest. Wanneer, met wie, en wat hij of zij daar deed.

Met Facebook Timeline is de CERN niet meer nodig om terug de tijd in te gaan: wet wie ging u om in 2011? Wat zijn de plaatsen die u bezocht hebt, en welke foto’s maakte u in Berlijn? Hoe vaak bent u met uw ex-partner naar de bioscoop gegaan en wanneer, waar en met wie heeft u Le fabuleux destin d’Amélie Poulain voor het laatst gezien? De nieuwe functionaliteiten maken het gebruik van de website leuker, en zullen de miljoenen gebruikers uitdagen om nóg meer informatie te delen. Het wordt immers automatisch gecategoriseerd en mooi weergegeven in uw online dagboek, waar vrienden, familie en al uw andere Facebookvrienden op kunnen reageren. Iedereen doet immers mee.

Het is moeilijk om Facebook te verlaten. Niet alleen zult u nooit meer in staat zijn uw online dagboek met bijbehorende likes en waardevolle reacties van vrienden en familie in te zien, ook behoudt de website zichzelf het recht toe om foto’s, berichten en andere in de loop der jaren verzamelde informatie over uw persoon te blijven gebruiken. De facto kent Facebook geen uitgang. Daar komt bij dat het belang van de sociale netwerksite dagelijks toeneemt, ook omdat bedrijven als ABN Amro, KLM en Vodafone hun online dienstverlening steeds vaker op de sociale netwerksite plaats laten vinden, en verjaardagsfeestjes en andere evenementen steeds vaker (alleen) op Facebook worden aangekondigd. Daar niet op aangesloten zijn, betekent praktisch gezien een sociaal isolement. Facebook zal alles in het werk stellen om alle internetters aangesloten te krijgen, en bij een zo groot mogelijk deel van hun sociale contacten aan te sluiten, al op zeer jonge leeftijd. U kunt immers nooit meer volledig uitstappen. In de toekomst bestellen we onze boodschappen via Facebook, vertelt de site met welk gerecht u de nieuwe vriendin van uw zoon blij kunt maken, welke stad de volgende vakantiebestemming moet worden en wat u daar zoal kunt doen. Natuurlijk op de zorgvuldig met commerciële motieven uitgezochte voorkeuren van uw beste vrienden en vriendinnen. Over niet al te lange tijd zal de samenleving het punt bereiken waarop het niet langer mogelijk is om als burger te participeren zonder het doorlopend en intensief gebruik van mobiele communicatietechnologieën, het internet en aangemeld te zijn als gebruiker bij Facebook. We praten hier over nutsvoorzieningen in wording.

Het is bijvoorbeeld bijna onmogelijk geworden om te leven zonder telefoon. Oké, u kunt gewoon geen telefoon aanschaffen, maar zult vervolgens constant bevraagd worden voor een telefoonnummer en raar worden aangekeken als u zegt: die heb ik niet. Op dezelfde manier zal het leven in de toekomst bijna onmogelijk worden zonder Facebookprofiel, zoals we eerder zagen met posterijen, het openbaar vervoer, de energievoorziening en drinkwaterleidingen. Wat met die voorzieningen gebeurde? Ze staan allen onder streng toezicht van overheden.

Net als deze nutsvoorzieningen is Facebook ook steeds meer van algemeen nut. Misschien nog wel meer dan in het verleden bij telefonie het geval was.

Dit betekent dat als Facebook niet zit te wachten op politieke bemoeienis – bijvoorbeeld duidelijkere en strengere richtlijnen voor bedrijven als Facebook die als product inbreuk maken op mensen hun privacy – ze ingrijpend iets moet veranderen aan de dienstverlening. De gebruiker en alle over de gebruiker verzamelde gegevens moet op een transparante manier centraal komen te staan, waarbij de absolute controle weer in handen van de gebruiker komt. Waarom geven de Facebooks van deze wereld de informatie eigenlijk niet terug aan de gebruiker? We hebben immers allemaal een internetmodem waar in de toekomst best een beveiligde hardeschijf op aangesloten kan worden. Dan bepalen wij weer wie wanneer wat met onze informatie mag doen. En wanneer we daar mee willen stoppen.

Maak van Facebook weer een veilige plek en geen levenslange gevangenis.

Platenlabels verlaten de legale muziekdownloadsite Spotify. Het kabinet wil elders downloaden bestraffen. Dit heeft een averechts effect.

Afgelopen weekeinde maakten 234 platenlabels bekend de muziek van hun artiesten niet langer via Spotify te willen distribueren omdat (legale) streamingdiensten het kopen van muziek zouden ontmoedigen. Zou het downloadverbod dat staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) wil invoeren – een repressieve maatregel die de gedragingen van miljoenen Nederlanders in één klap onrechtmatig maakt – het aanbod wel stimuleren? Wat is het probleem van de industrie eigenlijk? Nog niet zo heel erg lang geleden, in de tijd dat je voor het luisteren naar muziek afhankelijk was van vinyl langspeelplaten die werden gedraaid op een platenspeler, was het leven auteursrechtelijk gezien overzichtelijk. De platenmaatschappij verkocht de muziek en gaf een deel van de opbrengst aan de makers en artiesten. Toen gebeurde er iets rampzaligs: de gebruiker ging zelf muziek kopiëren, op cassettebandjes, de videocassetterecorder, cd’s, dvd’s en op internet. De film- en platenmaatschappijen zagen hun inkomsten dalen. Maar de laatste vijf jaar zo blijkt uit onderzoek van onderzoeksbureau eMarketer is de omzet van de muziekindustrie in haar geheel weer gestegen van 60,7 miljard dollar naar 66,4 miljard.

Cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek wijzen uit dat meer dan ooit geld wordt uitgeven aan concertbezoeken: in 1992 ee29,- per huishouden, vandaag de dag meer dan het drievoudige. Lowlands is al jaren op rij uitverkocht en het album ‘In Rainbows’ van de Britse band Radiohead, dat in 2008 gratis gedownload kon worden, leverde zes miljoen dollar op aan vrijwillige donaties. De internetter is allesbehalve gierig.

Artiesten kunnen via de omzetstuwende en kostenbesparende verkoopmogelijkheden van het internet het grootste deel van de consumerende wereldbevolking bereiken en zo hun nieuwe plaat of geplande concerten onder de aandacht brengen. Ook de populairste artiesten geloven in de werking van het internet, bewijst tieneridool Justin Bieber met veertien miljoen volgers op Twitter. Waarom zouden zij voorstander zijn van een downloadverbod?

De inkomstendaling uit de cd- en dvd-verkoop is desondanks logisch te verklaren: alle bakstenen muziekwinkels die de afgelopen jaren zijn gesloten, zijn door slechts twee digitale aanbieders vervangen: iTunes en Spotify, die zowel in gebruik als aanbod beperkingen kennen. Er zijn in Nederland zelfs meer online verkopers van bakstenen dan van muziek te vinden, en als je online een film wilt kopen heb je doorgaans pech. Dat dan de consument op zoek gaat naar alternatieven, is begrijpelijk.

Het zijn de profiteurs van het huidige auteursrecht, de film- en platenmaatschappijen met voor een deel wettelijk opgedrongen collectieve auteursrechtenbeheersorganisaties die hebben gevraagd om een ondoelmatig en ongewenst downloadverbod. Niet alleen makers van films en muziek zijn tot deze éminences grises veroordeeld, ook ondernemers die muziek en films digitaal willen vermarkten. In plaats van nieuwe internetontwikkelingen te omarmen, worden zulke ontwikkelingen tot ‘piraterij’ uitgeroepen en kapotgeprocedeerd in de rechtszaal, laat staan dat een structurele samenwerking wordt gezocht om levensvatbare economische modellen te ontwikkelen. Straks zijn het individuele internetters die op het gedaagdenbankje plaats mogen nemen. Stichting Brein, de handhavende poot van de entertainmentindustrie, wordt straks onze internetcop.

De internetdistributie van films en muziek loopt al decennia achter. Teevens argumentatie dat een downloadverbod noodzakelijk is om innovatie in de branche mogelijk te maken, is onbegrijpelijk. Zo’n verbod maakt juist een einde aan de innovatie die nu gaande is. Dat ook de grote maatschappijen kunnen profiteren van de innovatie op internet wordt bewezen door het sterk groeiende bioscoopbezoek, ondanks of misschien wel dankzij het massaal downloaden van films. Vorig jaar kregen bioscopen het hoogste bezoekersaantal sinds 1978 het jaar van Grease en Saturday Night Fever.

Nu 234 platenlabels bekendmaakten dat ze hun muziek niet langer via Spotify willen distribueren staan zelfs de bestaande innovaties op het spel. Het downloadverbod zal uiteindelijk worden gebruikt om individuele internetters bang te maken en weer het vertrouwde cd- en DVD-hoesje in te jagen, Back to the future.

- Danny Mekic’

1. Wat is goederenrecht?;
2. Wat is eigendomsrecht?.

1. Wat is goederenrecht?

Goederenrecht wordt gezien als een van de moeilijkste disciplines binnen het Nederlands recht. Dat komt omdat het op verschillende punten fundamenteel anders is dan bijvoorbeeld het verbintenissenrecht, dat door juristen als een minder ingewikkeld rechtsgebied wordt gezien. Goederenrecht is eigenlijk een te beperkte naam voor dit rechtsgebied, omdat het namelijk niet om alle maar slechts de absolute rechten van goederen (rechten op zaken en vermogensrechten) gaat. Absoluut is afgeleid van het latijnse woord absolutus, wat zoiets betekent als losgemaakt van de samenleving. Het verschilt van de relatieve rechten in het verbintenissenrecht, die slechts gelden tussen bepaalde, vaak specifieke, partijen, omdat ze namelijk een absolute werking hebben: deze absolute gelden namelijk tegenover iedereen. Los van de samenleving.

De verhouding tussen het verbintenissenrecht en goederenrecht werd voor het eerst verduidelijkt in het Blaauboer-Berlips-arrest van de Hoge Raad uit 1905. Blaauboer heeft een contract afgesloten met zijn buren, de gebroeders Berlips, voor het aanleggen van een weg op de grond die eigendom is van Berlips — naar het huis van Blaauboer. In plaats van de weg aan te leggen, verkopen de gebroeders Berlips het stuk grond echter aan de weduwe Maks en zijn zij dus niet meer in staat om de weg aan te leggen. Maks voelt er weinig voor om de weg aan te leggen. Is zij met het kopen van het stuk grond verplicht om de contractuele verplichting van de gebroeders Berlips met buurman Blaauboer uit te voeren?

De Hoge Raad oordeelde dat de verbintenis niks te maken heeft met de grondeigendom. Dat de weduwe Maks de grond heeft gekocht, betekent niet dat zij ook de weg aan moet leggen. De Hoge Raad oordeelt dat ze niks te maken heeft met het contract die haar rechtsvoorganger heeft gesloten. Eigendom en verbintenis staan dus geheel los van elkaar. Als het anders zou zijn, zo oordeelt de Hoge Raad, dan zouden contracten een belemmering vormen voor het verhandelen van stukken grond. Je zou gebonden kúnnen zijn aan in het verleden door anderen afgesloten contracten, waar je door het ontbreken van een openbaar register voor zulke afspraken geen weet van zou hebben. Dat zou in strijd zijn met het beginsel van rechtszekerheid in het handelsverkeer in grond. Blaauboer dus nog steeds verhaal halen bij gebroerders Berlips, maar nu zij niet in staat zijn om de weg aan te leggen, zou dat hoogstens kunnen leiden tot een schadevergoeding uit wanprestatie.

Dat betekent dus dat de werking van de absolute rechten binnen het goederenrecht, een nogal sterke kracht uitoefenen op de wereld — in totaal meer dan zes miljard mensen in de wereld. Om die reden heeft de wetgever er voor gekozen om het aantal absolute rechten beperkt te houden, en je kunt als mens ook niet zomaar nieuwe absolute rechten creëren. Dat wordt het gesloten stelsel van absolute rechten genoemd. Alle absolute rechten vind je in het wetboek, je kunt ze niet zelf in het leven roepen. Dat tegenover het open systeem van verbintenissenrecht, want je mag altijd zelf als contractspartijen nieuwe verbintenissen creëren, afspraken maken, contracten sluiten.

2. Het eigendomsrecht

De hoeksteen van het goederenrecht is het recht op eigendom, ook wel het eigendomsrecht genoemd. Absolute rechten die géén eigendom zijn, zijn altijd afgeleid van het goederenrecht. Dat maakt eigendomsrecht niet alleen erg belangrijk binnen het recht, maar ook één van de meest controversiële onderdelen van het privaatrecht. De reden daarvoor is dat het een politiek beladen rechtsgebied is, omdat het directe invloed heeft op de manier waarop de eigendom in onze samenleving is inricht en daarmee rechtstreeks doorwerkt in de bezitsverhouding in de samenleving. Het gaat kort gesteld ook over de welvaartsverdeling in de wereld.

Wat is eigendom eigenlijk? Je zou verwachten dat het antwoord op die vraag in een wet te vinden is. Art. 5:1 lid 1 BW zegt hierover het volgende:

Eigendom is het meest omvattende recht dat een persoon op een zaak kan hebben.

Daarmee geeft het eerste artikel van het vijfde Burgerlijk Wetboek absoluut geen antwoord op deze vraag, hoogstens een vage beschrijving. Er is geen recht dat meer bevoegdheden verleent dan het eigendomsrecht. Het volgens dit artikel een recht dat altijd verkregen wordt door een (rechts)persoon, en altijd betrekking heeft op een zaak, want eigenaar kun je alleen maar zijn op zaken. Zaken zijn de voor menselijke beheersing vatbare stoffelijke objecten, zo vertelt art. 3:2 BW — stoffelijke objecten zijn dus nièt vorderingen. Je kunt dus geen eigenaar zijn van vorderingen, wèl van een wetboek, maar niet van het recht op levering van een wetboek door bol.com.

Binnenkort deel twee!

Gisteren was de dag dat hij verdronk in de ogen van een meisje. Ze keek hem aan voor een seconde of twee, maar zijn gevoel sloot hem uren lang op, omdat haar blauwe ogen al zijn dromen wisten te weerspiegelen. De uren die verstreken waren de meest waardevolle uren uit zijn leven, de enige uren in zijn leven dat hij zich veilig en bemind voelde. Hij was één met haar, omdat haar ogen waren als een spiegel. Hij zag haar zo vaak als hij herkende dat zij zichzelf herkende. Haar ogen waren het enige dat hij kon herinneren, maar het was voldoende voor hem. Dus, de volgende dag omstreeks hetzelfde tijdstip, ging hij terug het park in, waar hij zijn ogen sloot. Hij droomde, wederom, over haar.

Hij viel bijna in slaap; hij was verdwaald in zijn gedachten. Vanzelfsprekend – denkend aan haar, werd hij plotseling doodsbang. Zijn ogen werden groot en het enige wat hij deed was luisteren, proberend niet te hard te ademen. Zijn ogen waren gericht op de plaats waar het pad verdween achter de struiken. Hij voelde dat iemand hem naderde; maar hij wist niet waarom dat hem zo bang had gemaakt. Hij was gespannen. Hij bibberde, en vroeg zich af waarom hij zo bang was voor wat komen ging. Vervolgens verscheen de schim, en zag hij dat het twee mannen waren die hem naderden. Op datzelfde moment keerde de innerlijke rust weer in hem.

Boven hem ontmoet hij de wolken die de hemel bedekken, en zijn schaduw – die net op die plaats geboren was –, was stervende en zou niet snel meer herleven, omdat de zon zojuist was verworpen uit de lucht. Zo machtig als iets mag lijken; er is altijd iets dat zal overtreffen.

Het begint koud te worden en de jongen staat op het punt zijn jas dicht te doen, wanneer hij opnieuw iemand hoort naderen. Ditmaal kan hij horen dat het een meisje is, en vraagt zich af of het moment waarop zijn droom uit zal komen, aangebroken was of niet. Zijn oren waren nu het enige middel om te weten of het meisje dichtbij of juist ver weg van hem was, omdat de zon hem niet meer helpen kon. Nader en nader, kwam het meisje erg langzaam dichterbij, maar voor hem was het bijna te snel. Hij kon de twijfel nauwelijks verdragen; geen seconde tikte voorbij zonder aan haar te denken; het meisje dat zijn hart gestolen had. Misschien luisterde God op dat moment, of misschien was het gewoon toeval, maar het was haar. En het vloeide door zijn gedachten… “het is d’r, het is d’r”. Hij hield zijn adem in en kon alleen maar kijken. Hij zag haar gezicht en vond haar ogen, maar kon niet vinden wat hem gisteren onthuld werd. De zon kon haar ogen niet doen weerspiegelen en zijn eigen gevoelens terugkaatsen deden haar ogen ook niet. Het was niet mogelijk om ze Eén te maken. De tijd verstreek en het enige dat beide geliefden – zo mag je ze best noemen – konden doen, was staren. Staren naar elkaar. Wachten op het moment waarop het gevoel terug zou keren, en net als in de droom afgelopen nacht. Het duurde slechts 42 minuten.

De zon scheen weer weer.

Verblind door het licht van de wonderschone ogen die het meisje had, merkte hij het vogeltje dat rondjes om zijn hoofd vloog niet eens op, of de mooie bloemen om hem heen. Haar manier van kijken, haar ogen, nog even aantrekkelijk als voorheen. Ogen zijn magisch, ze vertellen de meest ongelofelijke verhalen, en toch zijn ze zo zuiver en eerlijk.

Hij stond op het punt om op te staan, maar ze onderbrak hem door dichterbij te komen. Niet bewust van alle andere dingen om haar heen naderde ze hem. Ze bleven maar staren. Toen ze naast hem zat vielen voor het eerst die dag haar lippen op. Hij kuste haar. Verrast door zijn eigen wending raakte hij haar lippen aan. Op dat moment versmolten hun schaduwen.

Voor het eerst in zijn leven dankte hij de zon, nog even stralend aan de hemel, voor duisternis in zijn leven. Nu leven ze hun stralende leven in het donker. Waar de zon zal schijnen is altijd duisternis aanwezig. Want ze zullen er zijn en blijven, “Schimmen van het Licht”.

Het is crisis bij rampensite Crisis.nl

Een tonnen kostende website wordt weggegooid, zonder dat deze ooit goed gefunctioneerd heeft. En niemand heeft de leiding.

Sluit ramen en deuren, schakel mechanische ventilatiesystemen uit en zet radio of tv aan op de aangewezen rampenzender. In geval van een crisis of ramp heeft onze overheid een belangrijke taak in het informeren en beschermen van haar burgers. Op het moment dat er bij een brand giftige stoffen vrijkomen of er sprake is van een terroristische dreiging, is het van het grootste belang om de instructies van de veiligheidsdiensten op te volgen.

Steeds meer Nederlanders verkiezen om verschillende redenen internet boven radio en televisie voor het consumeren van informatie. Internet maakt informatie niet alleen sneller en makkelijker toegankelijk, maar ook concreter: door tijdens een ramp te vragen naar iemands postcode kunnen ook hele specifieke instructies worden verstrekt, in iedere gewenste taal. Ook het sociale aspect van internet verrijkt de informatievoorziening want tijdens een ramp kan makkelijk informatie en hulp gevonden worden bij vrienden, collega’s en buurtgenoten via sociale media als Twitter, Hyves en Facebook.

Dat sociale media een belangrijke rol kunnen spelen ten tijde van crises werd duidelijk tijdens de recente protesten in de Arabische wereld, waarbij Facebook en Twitter intensief werden gebruikt om met de buitenwereld en met mede-opstandelingen te communiceren. Het gebruik van sociale media tijdens de Arabische Lente was erg effectief als het ging om de snelheid, toegankelijkheid en impact. Tv en radio hobbelden daar structureel achteraan.

Om in Nederland aan de digitale informatiebehoefte te kunnen voldoen tijdens crisissituaties, introduceerde de Rijksoverheid in 2005 de website crisis.nl. Op de website staat te lezen dat ‘crisis.nl bij een ramp (…) wordt vervangen door een pagina met actuele informatie over de ramp’, en daarmee het digitale alternatief voor de analoge radio en tv moet vormen. Een verstandig besluit van de Rijksoverheid waarmee een belangrijke behoefte in de samenleving wordt erkend en bevredigd, als de website tenminste te bereiken is als hij wordt ingezet. Maar crisis.nl faalde al bij de officiële opening: na 500.000 bezoeken (1 op de 24 Nederlandse internetters kwam een keer langs) raakte de website overbelast. Ook werden de ontwikkelingen rondom sociale media, waar bijna alle Nederlandse internetters gebruik van maken, compleet genegeerd: het project was bij de lancering al verouderd.

Dat was zes jaar geleden en de afgelopen jaren heeft het internet grote ontwikkelingen doorgemaakt. Dat geldt echter niet voor crisis.nl, dat ook ná de lancering met problemen bleef kampen: in 2007 werd de rampensite omver geblazen toen een grote storm over ons land raasde, gedurende de recente brand in Moerdijk was de website urenlang onbereikbaar en ook tijdens de grote Amsterdam havenbrand, afgelopen februari, liet crisis.nl het afweten. Juist op cruciale momenten liet de website burgers in de steek. En van de onmisbare koppelingen met sociale media is anno 2011 nog steeds geen sprake.

Na deze en andere incidenten met de site beloofde het kabinet beterschap. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) hekelde afgelopen januari de onbereikbaarheid van de site: ,,Dat kan niet en dat moet niet. Dat gaan wij gewoon verbeteren.”

Vervolgens bleef het stil rondom het project. Om het stilzwijgen te doorbreken, diende de NOS een WOB-verzoek (Wet Openbaarheid van Bestuur) in en dat leidde tot interessante inzichten, zo bleek uit het NOS Journaal van afgelopen maandag. Uit documenten die de NOS heeft verkregen blijkt dat het consequent falende crisis.nl in de eerste drie jaar een slordige half miljoen euro te hebben gekost. Welke kosten in de jaren daarna zijn gemaakt is onduidelijk. Ook heeft de omroep geen antwoord gekregen op de vraag of de site is getest op grote aantallen bezoekers. Dat is opmerkelijk omdat in 2007 in antwoord op Kamervragen van oud-SP-parlementariër Arda Gerkens nog werd gesteld dat er regelmatig stresstesten worden uitgevoerd. De meest opmerkelijke bevinding van de omroep is misschien nog wel dat er binnen de betrokken ministeries grote onduidelijkheid blijkt te bestaan omtrent het project: betrokkenen melden dat veel afspraken niet schriftelijk zijn vastgelegd maar mondeling worden gemaakt en dat het volkomen onduidelijk is wie de leiding over het project heeft.

De crisis bij Crisis.nl lijkt compleet, nu uit niet-officieel door de NOS verkregen stukken blijkt dat er helemaal geen verbeteringen doorgevoerd gaan worden aan de website, zoals Opstelten beloofde. In plaats daarvan wordt de tonnen kostende website, zonder dat deze ooit goed gefunctioneerd heeft, weggegooid en eind dit jaar, met alle kosten van dien, vervangen door een gloednieuwe. Was het zo slecht gesteld met de site, dat deze niet verbeterd kón worden? En wordt dit het volgende falende IT-project van onze overheid, of trekt ze de stoute schoenen aan en laat ze zich onverwacht van haar innoverende kant zien?

-Danny Mekić

Beluister het opiniestuk als podcast:

Meer informatie over dit onderwerp:

• Interview Radio 1;
• Fragment NOS Journaal (vanaf 6:40);
• Crisis.nl wordt volledig vernieuwd (NOS.nl);
• Januari 2011 Radio 1: Crisis.nl onbereikbaar tijdens Moerdijk-brand.

Aanvullende informatie bij het opiniestuk:

Eind dit jaar wordt de vernieuwde cirsis.nl gelanceerd. Dat bevestigt een woordvoerder van het ministerie van Veiligheid en Justitie nadat de NOS over de website berichtte.

De in 2005 gelanceerde website, die is bedoeld om burgers te informeren tijdens grote rampen, bleek niet goed te functioneren. Bij de brand bij Chemie-Pack in Moerdijk was de site een uur uit de lucht. In 2007 was de site tijdens een grote storm onbereikbaar. Volgens de NOS, die inzage heeft gekregen in interne stukken van het ministerie, heeft de ontwikkeling en hosting van crisis.nl ten minste een half miljoen euro gekost.

De nieuwe website wordt volgens het ministerie stabieler en biedt ook integratie met sociale media.

Dit waren de woorden die de Hoge Raad in 1942 gebruikte in het beruchte Toetsingsarrest (NJ 1942, 271) om zichzelf de bevoegdheid te ontzeggen om de door de Duitse bezetter afgevaardigde verordeningen te toetsen op hun rechtmatigheid of aan de heersende morele waarde. Deze uitspraak leidde niet geheel onverwacht tot grote kritiek: moest dit niet worden gezien als een onvoorwaardelijke overgave van de rechtsstaat aan een oorlogszuchtige en discriminerende dictatuur en daarmee aan immoreel recht? Critici zagen de uitspraak daarnaast in het licht van het accepteren van het ontslag van de joodse President Visser door de Hoge Raad, wat kort daarvoor plaats had gevonden.

Dat was de rechtspraak in Nederland. Over de Nederlands-Duitse grens deed de rechterlijke macht tussen 1933 en 1945 nog véél meer afstand van haar onafhankelijkheid: op eigen bevoegdheid werden in Duitsland alle wetten van voor 1933 door rechters opzij geschoven, omdat deze in zouden druisen ‘tegen de nieuwe antisemitische politiek’.

Nadat de Tweede Wereldoorlog was beëindigd met een overwinning van de Geallieerden op Duitsland en Japan werden de Duitse nazi-leiders en hun wetten alsnog getoetst op hun rechtmatigheid en morele waarde. Gerechtshoven in Neurenberg en Tokyo hebben onder andere doodvonnissen uitgesproken tegen Duitse en Japanse ex-leiders. Zij werden schuldig bevonden aan oorlogsmisdrijven en misdrijven tegen de mensheid.

In reactie op de onmenselijkheden die hebben plaatsgevonden in de Tweede Wereldoorlog is in 1948 de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens opgesteld. In deze verklaring, die is aangenomen door de Algemene vergadering van de Verenigde Naties (A/RES/217, 10 december), zijn de mensenrechten die tijdens de Tweede Wereldoorlog geschonden zijn vastgelegd. Sindsdien zijn ze op vele momenten en manieren erkend in internationale verdragen, waaronder bijvoorbeeld in 1966 in het BUPO-verdrag van de Verenigde Naties en het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens uit 1950. In het westen is algemene overeenstemming bereikt over dat deze fundamentele rechten het morele kader vormen en horen te vormen van elke rechtsorde. Sinds 1998 is het verdrag bindend voor alle lidstaten van de Raad van Europa en ratificatie van de EVRM is een voorwaarde om lid te mogen worden van de Raad van Europa en de Europese Unie.

ROLMODEL
SCHADUWEN

Ze willen verantwoordelijkheid en zinvol werk. Hoe houd je de nieuwe jonge werknemers gemotiveerd?

Ik ken iemand die naar TomTom is overgestapt, hoewel hij in salaris achteruitging. Hij vond het werk daar leuker. Mijn generatie. Die levert makkelijk salaris in voor een baan met meer status. We hebben fundamenteel andere behoeften dan de generatie van mijn vader. Die werkte omdat hij geld moest verdienen. Mijn leeftijdsgenoten willen dat hun werk betekenis heeft. En afwisseling. En interessante mensen. En direct iets bijdragen aan een project.

Bij deze generatie zijn bedrijven met veel carrièrestappen en wisselende functies populair. Die vind je niet in de bouw, waar de carrières erg overzichtelijk zijn. Daarom gaan veel jongere bouwvakkers eruit en kiezen een loopbaan als zzp’er. Het werk is niet meer een bestemming, zoals in de tijd van mijn vader, het is een route geworden. Het moet plezier opleveren, zingeving, een goed netwerk. En liefst in één keer.

De behoefte van jongeren aan autonomie in hun werk komt voort uit het onderwijs. Een student wordt tegenwoordig beoordeeld als lid van een team én als individu. En dan kom je na je studie in een bedrijf waarin je ineens werkt voor de partner, de oudere collega, de directeur.

Wat jongeren in essentie willen, is meedoen. Bij Google mag iedere werknemer 10 à 15 procent van zijn tijd besteden aan eigen projecten. Of neem de werknemers van het Ritz-Carlton. Die krijgen allemaal, van hoog tot laag, een budget om naar eigen inzicht de service te verbeteren, of om een klant tevreden te stellen als er iets is misgegaan. Per ‘incident’ mogen ze $2000 besteden. Dat geeft enorme slagkracht om écht klantgericht te zijn. Degene die als eerste tegen een probleem aan loopt, is ook degene die het oplost.

Waar de jongste generatie juist mee worstelt, is de enorme hoeveelheid keuzes. In banen, in bedrijven, in opleidingen. Dat kan leiden tot option paralysis. Ze verlaten school met het verkeerde idee dat hun hele carrière afhangt van de keuzes die ze al op hun 18de maken. Maar wat hoogopgeleide mensen niet leren, is kiezen. De sturing van hun carrière verwachten ze juist op het werk te krijgen. Een eigen opdracht, een carrièrepad, alles moet voor ze worden uitgestippeld door een chef of door de humanresourceafdeling.

YOUNG CEO
Jongeren willen dus twee dingen die tegenstrijdig lijken. Ze willen sturing én ze willen ruimte voor een eigen inbreng. Ze willen inhoudelijke verantwoordelijkheid én hulp van het bedrijf op de carrièreladder.

Welke eisen stelt dit aan de leiders van nu? Het beste wat de relatie oude raad van bestuur nu kan doen, is de jonge werknemer erbij betrekken. Anders krijgen ze nooit een goed beeld van de buitenwereld, de veranderde sociale structuur, de technologie, de ideeën. If you can’t understand them, let them join you. Breng het jongerenvirus in de chain of command. Om de scheiding tussen de digitalen en de digibeten te doorbreken. Om rolmodellen te kweken voor andere jongeren, zodat die in het bedrijf willen blijven.

Ideaal is 30 procent jongeren in de raad van bestuur, maar geen bedrijf wil dat. Mijn oplossing is de schaduwboard. Die vergadert over dezelfde stukken en staat voor dezelfde beslissingen. Een eigen club van trendwatchers op ceo-niveau. De young ceo’s. En regel dan goede mentorafspraken. De echte cfo moet de mentor zijn van de young cfo. Zo stimuleer je kennisoverdracht. En de jongeren krijgen makkelijker feedback of klachten van jonge medewerkers, die anders nooit de top zouden bereiken.

Maar het begint allemaal bij de vacatures. Die worden nu alleen nog beschreven als een functie, eventueel met een auto. Weinig jongeren voelen zich aangesproken door de vacatures op Monsterboard, het Funda van de banenmarkt, ook al moeten ze er genoegen mee nemen. Ze solliciteren eigenlijk op een baan die ze niet willen. Recruiters moeten dat functiedenken verlaten en proberen mensen aan te spreken met een carrièreperspectief.

‘Onbeperkte dataverkeer’ wordt in de praktijk dus steeds méér dataverkeer, en dus duurder voor de providers. Geen probleem, consumenten zijn -kijk naar de tarieven voor vaste internetaansluitingen- bereid om een flinke som geld neer te leggen voor een goed functionerende, snelle verbinding die toegang verleent tot het internet. Met het verhogen van prijzen of veranderen van het limiteren van de hoeveelheid dataverkeer omdat het gebruik toeneemt, is natuurlijk niks mis. Maar wat als sommige websites alleen bezocht mogen worden na extra betaling aan de provider – die alleen een doorgeefluik behoort te zijn?

Grote commotie onder Nederlandse consumenten en experts&politici ontstond toen bekend werd dat mobiele internetproviders gebruiken maken van een technologie genaamd ‘Deep Packet Inspection’ (DPI) om het internetverkeer van individuele mobiele telefoon-gebruikers te kunnen analyseren. Zo bleek het voor de telecomproviders opeens mogelijk om te kijken op welke manier een specifieke klant het internet gebruikt, om zo (nóg) meer (verschillende) abonnementen te introduceren, terwijl de consument daar niet om heeft gevraagd, noch behoefte aan heeft (Pinokkio Vodafone). Delen van het internet of het gebruik van bepaalde internetprogramma’s zou dan alleen toegestaan worden na (extra) betaling door de consument. In de praktijk zal dat leiden tot ingewikkeldere en duurdere abonnementen en een soort ‘elite-internet’ waarbij sites als Youtube alleen nog maar bekeken kan worden door mensen die bereid zijn meer betalen. Dit alles ter compensatie van de dalende inkomsten van deze bedrijven uit hun ‘reguliere’ belminuten en sms-berichten.

Zie je het al voor je? De prijs van een liter benzine -want een gigabyte dataverkeer is een gigabyte dataverkeer, ongeacht welke website je bezoekt of welk programma je gebruikt- die afhankelijk is gemaakt van hoe zuinig je auto is? Want als je een zuinige auto rijdt, dan verdienen we minder aan u, mevrouw/meneer de klant – dús willen we graag meer geld kunnen vragen voor dezelfde liter benzine ter compensatie van gemiste inkomsten.

Tijdens een aandeelhoudersvergadering van KPN (3:32:00) werd de vraag gesteld hoe die nieuwe abonnementen van KPN er precies uit komen te zien, mede in het licht van de gevoeligheid omtrent het onderwerp netneutraliteit – wat kortgezegd inhoudt dat een aanbieder van internettoegang geen invloed uit mag oefenen op welke delen van het internet wel/niet doorgegeven mogen worden, er moet dan zonder belemmering toegang worden verleend tot het gehele internet – waarop werd geantwoord:

We will not block services – we will try to price them, or we will price them. (We zullen geen internetdiensten blokkeren, we zullen proberen er extra geld voor te gaan vragen of nee, we gáán er extra geld voor vragen)

Op dat moment was netneutraliteit nog niet wettelijk ingevoerd. Als voorbeeld om in de toekomst extra geld voor te gaan vragen werd het gsm-programma Whatsapp genoemd, een directe concurrent van het ouderwetse sms’en – waar de consument nog per bericht voor moet betalen – dat gebruik maakt van de goedkope mobiel internetverbinding voor het verzenden van korte tekstberichten, welke zelfs kunnen worden verrijkt met audio-/foto- en videobestanden. Mensen zijn minder gaan smsen, want Whatsapp is goedkoper, heeft meer mogelijkheden en is vriendelijker in het gebruik. Later werden ook Skype en Youtube  genoemd in de netneutraliteits-discussie als voorbeelden van delen van het internet waar extra voor betaald zou moeten gaan worden, geheel tegen het belang van de consument in. Een gigabyte Youtube-verkeer is overigens ook niet duurder (eerder goedkoper, dankzij een constante stroom aan data) dan een gigabyte Nu.nl-(piek)verkeer, het is dus ook niet uit te leggen naar de consument toe anders dan een muur opwerpen om verouderde verdienmodellen te beschermen.

Hierop barstte een enorme discussie los over de vraag of het aan internetproviders zoals KPN is om bepaalde delen van het internet alleen toegankelijk te maken na extra betaling, en in hoeverre de privacy van individuele klanten in gevaar komt op het moment dat providers het internetverkeer op individueel niveau gaan analyseren. Ook innovatie op internet loopt daarbij gevaar: hoe weet je als internetondernemer zéker dat je nieuwe internetprogramma, denk bijvoorbeeld aan Spotify, gratis doorgegeven zal (blijven) worden door de providers? Durf je de investering aan? Als providers extra geld gaan vragen dan blijven de gebruikers weg.

Met name KPN heeft in die discussie veel steken laten vallen in de (trage) communicatie waardoor aanvankelijk – door een tegenstrijdige persverklaring en het onbereikbaar zijn van persvoorlichters – méér onduidelijkheid en onrust ontstond over dit onderwerp, binnen no-time sprongen alle mogelijke media er bovenop. Hier sprak ik over op Radio 1. De discussie heeft ironisch genoeg geleid tot een sterke stijging van het gebruik van Whatsapp in Nederland. Vodafone reageerde -in tegenstelling tot KPN- pro-actief door uit eigen beweging toe te geven óók gebruik te maken van de DPI-techniek, vergezeld met een uitgebreide verklaring waarom van privacyinbreuken volgens het bedrijf geen sprake was.

Samen met mr. Steven Ras riep ik vervolgens de politiek op om eindelijk eens verantwoordelijkheid te nemen voor de recente technologische innovaties zoals het (mobiele) internet, en de manier waarop deze de levens van mensen diep raken – en met het ‘updaten’ van de wetgeving de consument beter te gaan beschermen. En die oproep had succes: netneutraliteit zou op initiatief van D66 worden vastgelegd in de Telecommunicatiewet, en ook op andere punten is deze wet bijgewerkt. Nederland is daarmee het tweede land in de wereld dat een ongestoorde toegang tot het internet wettelijk vastlegt, iets om trots op te zijn. Inmiddels heeft de Tweede Kamer in meerderheid vóór gestemd.

Het liberale kamerlid Afke Schaart (VVD), gek genoeg tegen ongestoorde en vrije toegang tot het internet, zaaide verwarring door te stellen dat het met het netneutraliteits-voorstel van D66 onmogelijk zou worden om spam en virussen nog langer tegen te houden. Ook zijn er enkele ideologisch gedreven internetproviders die graag, bijvoorbeeld minder zedelijke, delen van het internet willen kunnen filteren. Zij zochten de media op door te stellen dat de continuïteit van hun bedrijven in gevaar zouden komen, omdat hun filterproducten niet meer verkocht zouden mogen worden.

In dat geval heb ik goed nieuws: zolang het filter-gedeelte maar los van de netneutrale internetverbinding wordt aangeboden, zie ik niet in waarom het verboden zou worden om internetverbindingen te (blijven) filteren. Het staat een consument immers vrij om een bedrijf in te schakelen om een deel van de netneutrale internetverbinding, alsnog, te (laten) filteren. Dat kan niet alleen in het geval van spam, bij virussen maar ook om uiting te geven aan een ideologische opvatting: waarbij de provider bijvoorbeeld wordt verzocht om 18+sites te blokkeren.

Wat dus niet langer mag is een deel van de internetverbinding ongevraagd filteren of tariferen (extra geld vragen voor het gebruik van specifieke websites of bijvoorbeeld Skype): de verbinding moet neutraal worden aangeboden, en als extraa’tje zou dit soort bedrijven -maar alleen op verzoek van de klant en lós aangeboden van de internetverbinding- een extra filter in kunnen stellen, wat de klant natuurlijk ook goed zelf kan doen op zijn computer of een modem die dit ondersteunt.

Nu in Nederland wetgeving omtrent netneutraliteit is aangenomen, verwacht minister Maxime Verhagen een Europese discussie:

Voicemails zijn via een andere telefoon met een standaardcode af te luisteren. Dat blijkt uit onderzoek van het actualiteitenprogramma EenVandaag. Het instellen voor álle gebruikers die géén persoonlijke code in hebben gesteld, is een zeer ernstig datalek. Het betekent dat voicemailberichten van mogelijk miljoenen mensen op straat liggen. Zo kan staats- of bedrijfsgeheime info op straat belanden.

Emile Roemer (SP) vindt het een grof schandaal: “Dat dit zelfs op dit niveau gebeurt, is knulligheid ten top. De staatsbeveiliging heeft hier gewoon gefaald!”

De zwakke plek zit in de mogelijkheid van Vodafone om een voicemail op afstand af te luisteren via een andere telefoon. De meeste gebruikers luisteren hun voicemail alleen af via hun eigen mobiele telefoon en zijn dus niet op de hoogte van de mogelijkheid deze via een andere telefoon af te luisteren. EenVandaag had, doordat deze info voor iedereen beschikbaar is, toegang tot de voicemailberichten van onder andere ministers, staatssecretarissen, kamerleden, burgemeesters, De Nederlandse Bank en de RVD.

Vrijwel alle overheidsdiensten waaronder de ministeries maar ook zelfstandige bestuursorganen als de AFM, De Nederlandse Bank en de Luchtverkeersleiding Nederland maken gebruik van Vodafone. Daarnaast zijn er ook enkele miljoenen burgers die een Vodafone-abonnement hebben. Het gros van de gebruikers is niet op de hoogte van de afluistermogelijkheid via een ander toestel en van de standaardcode die daartoe ingesteld is.

Vodafone laat in een reactie weten dat het in principe een eigen verantwoordelijkheid is van de Vodafone-gebruiker om een code te wijzigen. Een groot deel van de klanten kiest er volgens Vodafone voor om deze pincode niet te wijzigen. Wel zal Vodafone vanaf vanavond ervoor zorgen dat het afluisteren van je voicemail op afstand alleen nog maar kan door die gebruikers die hun veiligheidscode aangepast hebben.

De SP wil uitleg van de premier en van de verantwoordelijke ministers.

NB: In het programma noem ik een bewaartermijn van 4 weken. Door de montage is helaas weggevallen dat deze opmerking ging over het scannen en opslaan van kentekenplaten door de politie, een wens van Minister Ivo Opstelten. De bewaartermijn voor OV-chipkaartgegevens en reisbewegingen van passagiers zal tussen de 2 en 7 jaar bedragen.

Via het internet en andere publieke bronnen kwam ik zonder moeite te doen onder andere achter haar e-mailadressen, privé telefoonnummers, meerdere (oude) huisadressen en bijbehorende hypotheken en koopprijzen.

Een botnet is een netwerk van computers die besmet zijn met malware, waardoor de beheerder van het botnet controle heeft over al deze computers. De eigenaar van de computer heeft zelf vaak niet door dat zijn computer besmet is en onderdeel uitmaakt van een zo’n netwerk. Het botnet kan bijvoorbeeld gebruikt worden om spam te versturen, een aanval uit te voeren op een bepaalde site om die plat te leggen of een andere vorm van internetcriminaliteit.Om een botnet te creëren wordt vaak gebruik gemaakt van een computerworm. Dit is een programma dat computers besmet en zich daarna probeert te vermenigvuldigen via het internet of een ander computernetwerk om op die manier zoveel mogelijk andere computers te besmetten. Een bekend botnet dat afgelopen jaar is opgerold is het Bredolab-netwerk dat meer dan 30 miljoen computers had besmet.

Om de botnets te bestrijden wil Enisa dat politie nu zelf computerwormen mag gaan gebruiken. Deze zogeheten ‘witte wormen’ zouden dan door politie kunnen worden ingezet om besmette computers binnen te dringen en deze weer schoon te maken. Op dit moment mag de politie deze wormen niet gebruiken, omdat ze zich dan schuldig zouden maken aan computervredebreuk.

Over dit onderwerp sprak ik met het NOS Journaal (vanaf 6:50):

Ook sprak ik afgelopen woensdag over dit plan met NOS Headlines-verslaggever Arno Leblanc:

Gisteren zond EenVandaag een reportage uit over  de vraag: wat zijn de negatieve langetermijneffecten van het internet op ons brein? De uitspraken over de gevolgen voor onze hersenen doet Carr in zijn boek ‘Het Ondiepe. Hoe onze hersenen omgaan met nieuwe media’. Met dit boek voegt Carr een nieuwe dimensie toe aan de discussie over de gevolgen van internet. Ook ik kom aan het woord in de reportage:

disclaimer: ik ben geen internetjournalist

Carr is een Amerikaanse schrijver die meerdere boeken heeft gepubliceerd; onder andere over technologie, zaken en cultuur, hij is zelf geen onderzoeker of wetenschapper op het gebied van hersenonderzoek. Persoonlijk kan ik me vinden in zijn keuze voor de interessante onderzoeken die hij aanhaalt in zijn boek, maar de conclusie ‘en deze veranderingen aan onze hersenen zijn slecht voor het individu en de mensheid’, heb ik in geen van de door hem aangehaalde onderzoeken terug kunnen vinden. Ik vroeg hem tijdens zijn lezing in Rotterdam welk onderzoek het wetenschappelijk bewijs levert dat de veranderingen die onze hersenen doormaken ‘slecht’ zijn. Die vraag kon hij niet beantwoorden.

Tijdens de lezing zag ik het opeens voor me: Carr zijn ideaalbeeld van de mens is gebaseerd op de klassieke intellectueel, met bijbehorende intellectuele capaciteiten zoals het snel kunnen lezen, lange tijd ergens geconcentreerd mee bezig kunnen zijn en dat alles met een haast enge focus en een belachelijk goed geheugen. Een paar eeuwen geleden, bij het ontstaan van universiteiten, was dat voor sommigen misschien de hoogst haalbare levensvorm op aarde. Maar moet anno 2011 iedereen het streven hebben om zo’n klassieke intellectueel te (kunnen) worden, of is onze samenleving in al haar facetten inmiddels zo erg veranderd dat de hersenveranderingen waar het internet voor zorgt voor de meeste mensen juist gunstig uit( kunnen )pakken, en bijdragen aan het werkelijke hoogste doel hier op aarde?

Gelukkig zijn met de wereld zoals de wereld nu is. En ja, dat is in zekere zin een veel ‘grotere’ en complexere wereld dan twee eeuwen geleden..

Ook dr. Menno van Zaanen, docent aan de Universiteit van Tilburg en Hans van den Hurk, docent aan de Rockacademie, gaven hun visie. Het resultaat is hieronder te bekijken:

Uit het onderzoek blijkt dat het GVB, het RET en kaartuitgever TLS in strijd met de wet reisgegevens bewaren. De bedrijven bewaren de reisgegevens te lang en beschikken onvoldoende over beleid voor bewaartermijnen. Het College verwacht nu dat er maatregelen worden getroffen om onnodige gegevensverwerkingen en misbruik te voorkomen, onder andere door gegevens te verwijderen zodra zij niet meer nodig zijn voor het gestelde doel: controleren of iemand betaald heeft/bevoegd is om met het Openbaar Vervoer te reizen.

Het onderzoek bij het vervoerbedrijf NS wijst uit dat het studenten niet goed informeert over het in- en uitchecken met een studenten OV-chipkaart: dat is namelijk vrijwillig, maar dat aspect wordt niet prominent uitgedragen door de Spoorwegen. NS verwerkt nu zonder noodzaak reisgegevens van studenten die in- en uitchecken en dat is in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp). NS geeft daarnaast onvoldoende informatie over wat er gebeurt met de reisgegevens van studenten als zij in- en uitchecken.

Het CBP heeft eerder, in 2005 al – vóórdat het OV-chipkaartsysteem in de lucht was – gewaarschuwd dat OV-bedrijven voorzieningen moeten treffen om onnodige verwerkingen van persoonsgegevens en misbruik te voorkomen. Nu blijkt – sinds de inwerkingtreding van de OV-chipkaart in januari en augustus 2009 – dat de bedrijven hiervan geen werk hebben gemaakt waardoor zij de Wbp overtreden.

Het CBP sluit met de vier rapporten van definitieve bevindingen de onderzoeksfase af. Nu start de handhavingsfase.

Handhaving: last onder dwangsom (boete als het beleid niet verandert)
Door de conclusies in de rapporten, ontstaat nu de mogelijkheid om de betrokken bedrijven een dwangsom op te leggen, zoals het CBP ook van plan is. De vervoerbedrijven en TLS worden nu in de gelegenheid gesteld om in een hoorzitting nogmaals hun zienswijze te geven. Een aantal studenten van rechtswinkel de Clinic had zich gewend tot het CBP met het verzoek onderzoek te doen naar de studenten OV-chipkaart. Naar aanleiding hiervan is het CBP een ambtshalve onderzoek gestart naar de verwerking van persoonsgegevens bij de studenten OV-chipkaart.

Lees de bevindingen van het onderzoek bij GVB Exploitatie te Amsterdam (145 KB)

Lees de bevindingen van het onderzoek bij NS Groep NV te Utrecht (128 KB)

Lees de bevindingen van het onderzoek bij Rotterdamse Elektrische Tram N.V. te Rotterdam (140 KB)

Lees de bevindingen van het onderzoek bij Trans Link Systems B.V. te Amersfoort (129 KB)

De Wikileaks-website kan bezocht worden via de domeinnaam wikileaks.org. Nadat bekend werd dat ook wikileaks.nl óók doorverwijst naar de geheime dossiers die door Julian Assange, oprichter van Wikileaks zijn verspreid, kwam er een berichtenstroom op gang dat de officiële Wikileaks-website (ook) in Nederland gehost zou worden.

Hoewel de website ook bereikbaar is via de domeinnaam wikileaks.nl, blijkt uit geen enkele omstandigheid dat de informatie ook daadwerkelijk staat ondergebracht in een Nederlands datacentrum. De domeinnaam wikileaks.nl wordt technisch beheerd in Amerika (de zogenaamde ‘DNS-servers’ staan ondergebracht in Amerika), en vanuit deze servers worden bezoekers van Wikileaks.nl doorverwezen naar een Zweeds IP-adres.

Zweeds IP-adres betekent Zweedse server?

Het lijkt voor de hand te liggen dat een website die naar een Zweeds IP-adres (internettelefoonnummer) wordt verwezen, ook daadwerkelijk in Zweden wordt ondergebracht. Dit hoeft echter niet het geval te zijn! Het is mogelijk om als organisatie een IP-adres aan te vragen in land A (uit naam van een organisatie die gevestigd is in land A), maar ondertussen te activeren op een netwerk in een ander land, land B. Het wordt dan lastiger om te achterhalen waar de server waar naar wordt verwezen, fysiek is ondergebracht. Je zult daar goed en uitgebreid onderzoek naar moeten doen.

Zelfs als een fysieke locatie wordt achterhaald van de server waar een bezoekers van Wikileaks terecht komt, wil dat niet zeggen dat de informatie daar is ondergebracht. Het kan namelijk zijn dat het IP-adres verwijst naar een ‘internettunnel’ in land A, terwijl de server met de feitelijke informatie in een ander land is ondergebracht. Via deze beveiligde verbinding kan de werkelijke, fysieke locatie van alle informatie, verborgen worden gehouden. Op deze manier wist bijvoorbeeld ook The Pirate Bay enkele malen uit handen te blijven van opsporingsdiensten. (persbericht, ANP)

In deze zaak stelde het bedrijf Digi-D veel schade te ondervinden door e-mails, soms met vertrouwelijke informatie, die verkeerd aankomen en beantwoord moeten worden, maar ook daling van de waarde van de eigen handelsnaam door het gebruik van een gelijkende naam door de Staat.

De President van de Rechtbank wijst de vorderingen af, en overweegt daarbij dat de Staat zelf géén gebruik maakt van een handelsnaam door het gebruik van een digitale authenticatiedienst onder de naam ‘DigiD’. Omdat het hier gaat om een activiteit zonder winstoogmerk, kan er ook geen sprake zijn een ‘onderneming’ waarmee inbreuk op een andere handelsnaam plaats zou vinden (Hoge Raad 24-12-1976, LJN: AC5861).

De Staat heeft DigiD weliswaar als merk geregistreerd bij het Benelux Merkenbureau, maar volgens de rechter is er geen sprake van het gebruik van dat merk omdat het logo en woord ‘DigiD’ niet gebruikt wordt ‘om afzet te vinden voor waren of diensten in het economisch verkeer’.

Uit het arrest HvJEG 12 november 2002, zaak C-206/01 (LJN AK3864, Arsenal – Reed, r.o. 40) en HvJEG 25 januari 2007, zaak C-48/05 (LJN BA3332, Opel – Autec, r.o. 18) volgt dat slechts sprake is van merkgebruik indien de tekens ‘DigiD’ worden gebruikt in het kader van een handelsactiviteit waarmee een economisch voordeel wordt nagestreefd. Naar voorlopig oordeel is daarvan geen sprake wanneer, zoals in het onderhavige geval, het teken in het kader van het uitvoeren van een overheidstaak wordt gebruikt ter aanduiding van een authenticatiesysteem waarmee burgers zich in hun communicatie met de overheid kunnen identificeren.

Is er dan misschien sprake van onrechtmatig handelen van de Staat, door zo’n sterk lijkende naam te gebruiken, en deze soms verkeerd te schrijven (uit het vonnis blijkt dat ambtenaren soms ‘Digi-D’ schrijven in plaats van ‘DigiD’ in ambtelijke stukken)? Dat is het geval wanneer er daadwerkelijk en aantoonbaar verwarring optreedt én er aanvullende omstandigheden zijn waaruit de onrechtmatigheid zou blijken. De  President van de Rechtbank merkt op dat

[..]niet weersproken is dat de Staat na overleg met Digi-D maatregelen heeft genomen om de verwarring bij het publiek tegen te gaan en dat hij [de Staat, red.] een bedrag van € 100.000 heeft aangeboden als vergoeding voor maatregelen van Digi-D die een einde moeten maken aan de bestaande verwarring. Digi-D meent dat dit bedrag onvoldoende is, maar daarvan blijkt in deze procedure niet.

De Staat heeft eerder blijkbaar €100.000,- aangeboden om Digi-D te helpen een einde te maken aan de verwarring, daarmee wordt natuurlijk gedoeld op het uitkiezen van een andere naam. Dat is geen kleine schadeloosstelling. Digi-D heeft in deze zaak niet (voldoende) aangetoond waarom dit een te laag bedrag zou zijn. Uit de uitspraak van de Rechtbank blijkt ook niet dat helder is betoogd waarom er daadwerkelijk verwarring en schade ontstaan is, en hoe het schadebedrag berekend is. Onbekend is of er nog een bodemprocedure of hoger beroep volgt.

Rechtbank ‘s-Gravenhage 17 november 2010 (DigiD), zaaknummer 371238, KG ZA 10-891 (vonnis)

UPDATE: Bovenstaand bericht is inmiddels overgenomen door Spits (mét bronvermelding) en NU.nl (zonder bronvermelding).

Downloaden is geen diefstal – want auteursrecht is geen eigendomsrecht. Hoewel het vaak “intellectueel eigendom” genoemd wordt, is die term nogal misleidend. Eigendomsrecht is ingevoerd om het mijn en dijn te kunnen reguleren. Als je auto gestolen wordt, staat die niet de volgende ochtend ongeroerd voor de deur. Wordt een film gedownload, dan is niemand die kwijt. Auteursrecht is om een heel andere reden ingevoerd, namelijk om te stimuleren dat er creatieve werken worden gemaakt en op de markt worden gebracht, worden verspreid. Hóe verhalen, films en muziek verspreid worden, is voor de komst van internet zelden een onderwerp van gesprek geweest. Want natúúrlijk komt een verhaal in boekvorm of als feuilleton in een tijdschrift, dat hoef je niet op te schrijven. En als er een nieuw nuttig distributiemedium komt, dan zal die auteur natuurlijk zijn werk daar ook voor uit gaan brengen. Hij of zij wil toch geld verdienen?

Dat zou je zeggen, maar de “distributieindustrie” (zoals platenmaatschappijen, die gaan over de verspreiding van auteursrechtelijk beschermde werken) gaat niet altijd even enthousiast met nieuwe distributiekanalen en -technologieën om. Beter gezegd: die worden per definitie tot piraterij uitgeroepen en kapot geprocedeerd in de rechtszaal voordat ze ook maar één kans hebben gekregen, laat staan dat structureel de samenwerking wordt gezocht om levensvatbare economische modellen te bedenken. Innoveren in deze markt wordt lastig, omdat toestemming van de rechthebbenden nagenoeg niet te krijgen is en het risico op juridische vervolging groot.

Als deze branche een land is en innoveren een ontdekkingsreis, dan kun je maar beter maken dat je weg komt, zo weinig welkom als je wordt geheten door de éminences grises die het daar voor het zeggen hebben. De industrie pleit niet alleen meer voor sluiting van “piraterijsites”, maar zelfs voor de introductie van strenge internetfilters en afsluiting van het internet voor wie auteursrechten schendt. Het internet dreigt daarmee een streng bewaakte gevangenis te worden met de internetprovider als ‘internetcops’, die tot blokkeren van gebruikers en sites over zouden moeten gaan. Hoe stimuleert dat de creatie en verspreiding van nieuwe muziek en films op het internet?

Creatievelingen verdienen een eerlijke vergoeding

Artiesten en andere creatievelingen die maanden tijd hebben geïnvesteerd in het maken van muziek- of filmproducties, moeten daar natúúrlijk een ruime vergoeding voor ontvangen. Daarom ook hebben we in Nederland de ‘thuiskopieheffing’: als u een lege cd of dvd aanschaft, dan gaat tot zestig cent van de aanschafprijs naar de artiest, of liever gezegd: de platenmaatschappijen. Platenmaatschappijen verdienen veel aan de verkoop van cd’s en dvd’s (hoe veel precies is niet bekend, maar op internet is te lezen dat een artiest voor een cd met een verkoopprijs van €22,70 slechts €1,36 ontvangt, het is in elk geval niet veel) en dreigen hun miljoenenwinsten te verliezen door de komst van het internet: straks kan een artiest alles zelf regelen zonder platenmaatschappij! Dan weten steeds minder mensen de platenzaak op de hoek te vinden: de platenspeler doet ‘t toch niet meer, en dreigt ook die industrie omzet en winst te verliezen. En dat is waarom ze zo hard van leer trekken tegen downloaden.

Stijgende omzet internetaankopen

De totale omzet van de muziekindustrie bedroeg vorig jaar $15,5 miljard. Uit de cijfers van de internationale branchevereniging van platenmaatschappijen IFPI blijkt dat in 2009 wereldwijd $4,7 miljard via digitale distributiekanalen wordt omgezet, een stijging van 9 procent! Dat laatste is opmerkelijk te noemen, omdat platenmaatschappijen niet dol lijken te zijn op digitale distributiekanalen. Na een jarenlange juridische strijd tegen Napster en Kazaa, die een innovatieve manier van muziekdistributie in het leven hadden geroepen (en daar wel degelijk voor wilden betalen aan de industrie), en flink wat rechtszaken tegen websites als The Pirate Bay, hebben we nu alleen iTunes en Spotify (deels eigendom van…grote platenmaatschappijen) als legale aanbieders van muziek in Nederland. Twee grote aanbieders in een markt waar $4,7 miljard wordt omgezet. Voor de aanschaf van films hoeft u het internet niet op, die worden nog steeds alleen verkocht in plastic dvd-hoezen. Ook uw favoriete nummer van The Beatles of bijvoorbeeld het nummer “Fell in love with an alien” van The Kelly Family zijn nog niet aan te schaffen via iTunes. Dat zijn slechts enkele voorbeelden die de omzetstijging van 9 procent in één jaar tijd opmerkelijk maken.

Weinig innovatie

De ontwikkeling van nieuwe distributiediensten verloopt moeizaam. Dat komt omdat het voor internetondernemers die een beter alternatief voor iTunes of de platenwinkel op de hoek willen ontwikkelen lastig is om te onderhandelen met de individuele film- en platenmaatschappijen. Die staan niet bepaald te springen, want internetdistributie raakt direct hun bedrijfsmodel van verkoop van die schijfjes in hoezen. De ondernemer heeft geen keus: hij moet langs die maatschappijen. Succesvolle artiesten dragen hun auteursrechten namelijk over aan deze platenmaatschappijen, die vanaf dat moment al hun belangen behartigen. Deze maatschappijen kiezen echter niet enkel voor het (commerciële) belang van de artiest: zo veel mogelijk muziek- en filmaankopen, via zo veel mogelijk kanalen, uiteindelijk zo veel mogelijk inkomsten voor de creatieve geest. Zij moeten daarbij ook hun eigen industrie veiligstellen. Dat betekent dat de weg van muziek en films naar de consument een lange, stoffige weg moet zijn, waar veel extra geld voor gevraagd kan worden. Anders zal een band, filmmaker of artiest in de toekomst sneller overgaan tot het zelf aanbieden van zijn werken via het internet: voor een lagere prijs, meer winst!

Van ‘platen’maatschappij naar artiestencoach

Platenmaatschappijen zullen een meer adviserende rol in moeten gaan nemen voor jong talent, om ze coachend te begeleiden naar een nummer 1 positie in de top 100, tegelijkertijd genoegen nemend met een kleiner deel van de grote taart. Vroeger was het lastig om een LP van vinyl te produceren maar een cover ontwerpen en muziekbestand uploaden op internet kan iedereen. Het probleem met coachen en adviseren is dat je daar geen honderden miljoenen euro’s aan winst mee kunt genereren. Daarom zullen grote platenmaatschappijen, als dinosauriërs met een laatste stuiptrekking en zonder tranen, middels juridische procedures en lobbywerk in Nederland en ver daar buiten proberen om innovatie op internet tegen te gaan. Dat gaat niet alleen ten koste van die slimme ondernemers met hun ‘piratensites’ of internetproviders die, op kosten van de consument, dure en technisch lastige filters moeten gaan bouwen en hun klanten moeten gaan afsluiten. Ook de consument die graag, betaald, toegang krijgt tot een nieuwe film op internet, blijft in de kou staan.

De toekomst van de film- en muziekindustrie vinden we in elk geval op het internet, precies daar waar de huidige industrie innovatie tegenhoudt. Wanneer mogen we kennis maken met nieuwe businessmodellen, nieuwe manieren om creatievelingen uit te dagen om mooie film- en muziekstukken te maken? Komt er een dag dat mensen tegen betaling online een filmpremière mee mogen maken nog voordat een film in de bioscoop te zien is, of blijft de rode loper exclusief terrein voor BN‘ers? Het lijkt er op dat het initiatief moet komen uit de politiek of de creatievelingen zelf. Tot die tijd zijn alle goedbedoelde innovatieadviezen aan het adres van de grote multinationals slechts parels voor de zwijnen, en verstoppen zij zich passief achter een berg oude, roestende platenspelers.

Dit artikel schreef in Dagblad De Pers. Arnoud Engelfriet is ict-jurist en blogger. Danny Mekic’ is internetexpert en jurist.

Nederlandse internetgemeenschap voor het eerst samen in actie

Niet eerder kwam zo een grote groep vertegenwoordigers van de Nederlandse internetgemeenschap samen op voor een gemeenschappelijk doel. Het conceptwetsvoorstel van demissionair minister Hirsch Ballin heeft vergaande gevolgen voor de vrijheid van Nederlandse internetters. Zo kunnen delen van websites, blogs, maar ook persoonlijke pagina’s op websites als Facebook en Hyves worden afgesloten zonder dat een rechter daarover heeft geoordeeld.

De brief is een initiatief van Bits of Freedom en is ondertekend door negentien maatschappelijke organisaties, waaronder de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), Internet Society en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten (NJCM). De brief is daarnaast ondertekend door twintig experts uit de academische wereld, waaronder hoogleraar strafrecht Theo de Roos, hoogleraar informatiebeveiliging Bart Jacobs en hoogleraar informatierecht Egbert Dommering.

Wijzigingen in wetsvoorstel

De internetgemeenschap vraagt de minister om de wet aan te passen op drie punten. Ten eerste wil zij dat delen van een website alleen op zwart mogen worden gezet na tussenkomst van een rechter. De minister wil in het wetsvoorstel de eis van deze rechterlijke toets schrappen. Ook wil zij dat het voorgenomen verbod op publicatie van niet-openbare informatie integraal wordt heroverwogen. Tot slot vragen ze de minister om het voorgenomen verbod op het opnemen van eigen gesprekken te verduidelijken.

Internetconsultatie

Het Ministerie van Justitie vraagt Nederlanders om hun reactie via de internetconsultatie, zodat de voorgestelde regeling verbeterd kan worden. De internetconsultatie loopt tot 30 september.

Het detectiesysteem (genaamd Sigard) is door technologiebedrijf Sound Intelligence ontwikkeld voor plaatsen met een hoog risico op incidenten. Het wordt in Amsterdam inmiddels gebruikt op het Centraal Station, in winkelcentrum Buikslotermeerplein en bij bushaltes in de omgeving in Noord en bij de Heineken Music Hall in Zuidoost. Collegepartij Groenlinks vreest voor de gevolgen voor de privacy, schrijft de krant, en ook op het internet is ophef ontstaan over deze nieuwe vorm van van videoregistratie. Maar mag deze vorm van video- en audioregistratie zomaar?

College Bescherming Persoonsgegevens
Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) houdt in Nederland toezicht op de naleving van wetten die het gebruik van persoonsgegevens regelen. Cameratoezicht zoals bijvoorbeeld in het Service Center van de Nederlandse Spoorwegen is toegestaan, mits het voldoet aan een aantal voorwaarden. Zo moet duidelijk kenbaar gemaakt worden aan klanten en personeel dat er cameratoezicht aanwezig is. Dit kan bijvoorbeeld door het ophangen van een bordje. Verder dient er zo min mogelijk inbreuk te worden gemaakt op de persoonlijke levenssfeer van klanten, een camera in een pashokje plaatsen gaat te ver, volgens het CBP.

In het Parool-artikel, wordt echter gesproken over openbare locaties zoals bedoeld in artikel 1 van de Wet Openbare Manifestaties. De overheid, en dan met name gemeenten en politie, mag gebruik maken van cameratoezicht in openbare ruimtes.

In artikel 151c lid 4 Gemeentewet is vastgelegd dat het óók het gebruik van camera’s in openbare ruimtes kenbaar moet zijn. Burgers moeten in elk geval in kennis worden gesteld van de mogelijkheid dat zij op beelden kunnen voorkomen zodra zij het gebied betreden dat binnen het bereik van de camera’s valt. Aan het kenbaarheidsvereiste moet niet alleen worden voldaan als er beelden worden vastgelegd, maar ook als sprake is van monitoring en erdus geen opnames worden gemaakt, zo meldt het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid in zijn Handreiking cameratoezicht: uitgave 2009. De handreiking vermeldt verder dat naast kenbaarheid van het cameratoezicht, ook het verwachtingspatroon van de burger een belangrijk aandachtspunt is. De praktijk laat zien dat er duidelijke communicatie nodig is over bijvoorbeeld bewaartermijnen, inzagerecht en het gebruik van camerabeelden voor andere doeleinden dan toezicht op de openbare orde en opsporing van strafbare feiten.

Geen melding van afluisterpraktijken op Amsterdam Centraal kunnen vinden
Vandaag ben ik wezen kijken in het Service Centrum van de Nederlandse Spoorwegen op station Amsterdam Centraal, waar volgens het onderschrift bij de foto op de website van het Parool de afluistercamera’s hangen. Ik heb niet kunnen vinden dat ik ergens werd geattendeerd op het feit dat er camera’s hangen, laat staan dat deze camera’s ook microfoons bevatten en ‘meeluisteren’ met mijn gesprekken. Het is niet voldoende om de camera’s zichtbaar op te hangen, en natuurlijk helemaal niet als deze microfoons bevatten: er moet duidelijk melding van worden gemaakt, ook als het gaat om een ‘monitoring’-systeem waarbij geen opnames worden gemaakt.

Aanmelding bij College Bescherming Persoonsgegevens
De Gemeente Groningen had in 2005 de primeur om deze nieuwe audio-analysetechniek van Sound Intelligence te testen, en heeft hiervan melding gemaakt bij het College Bescherming Persoonsgegevens. Dat is ook verplicht, aangezien het om een digitaal videotechniek gaat. Het CBP maakte hiervan melding op haar website: “Groningen zal het CBP om advies vragen wanneer dergelijke camera’s in de stad zullen worden geïnstalleerd.”

Op de website van het CBP heb ik verder niks terug kunnen vinden over deze proef, laat staan dat het CBP het gebruik van dergelijke camera’s definitief heeft goedgekeurd, en welke aanvullende vereisten zij aan het gebruik stelt (bijvoorbeeld het ophangen van een duidelijke melding dat er óók geluidsanalyses plaatsvinden in het gebied). Het is nog maar de vraag of het bij het CBP bekend was dat de camera’s in het Centraal Station ook microfoons bevatten.

Ik ben dan ook erg benieuwd naar een reactie van het CBP op het Parool-artikel: waren zij op de hoogte van de microfoons, het monitoring-systeem en maakt de Nederlandse Spoorwegen wel voldoende duidelijk dat er gefilmd en meegeluisterd wordt? Is het überhaupt wenselijk om de overheid of een Nederlandse Spoorwegen mee te luisteren met privégesprekken van mensen op openbare plaatsen?

Afluistercamera Amsterdam Centraal

In november 2008, een lange tijd geleden alweer, stuurde ik u een brief met daarin een vraag over uw slogan Vier uur Cup-a-soup. Ik schreef in die brief, dat vooral Asperge, Paddenstoelenbouillon en Pommodori Tomaat mijn favorieten zijn. Voor op het werk is Cup-a-soup een ideaal tussendoortje. De soepen bevatten weinig calorieën maar geven toch nét even dat idee weer wat vulling te hebben, genoeg om lekker door te gaan met werken. Het is dan ook een goede marketingstrategie van u geweest Cup-a-soup als kantoorproduct in het zakelijk verkeer te brengen. Met betrekking daarop had ik echter wel een vraag, waar ik nog steeds geen antwoord op heb mogen ontvangen. Ik zal het nogmaals proberen.

Hetgeen mij namelijk al verbaast vanaf de lancering van de slogan Vier uur Cup-a-soup, is de keuze voor het specifieke tijdstip vier uur. Vier uur is meer een tijd waarbij je denkt aan de oude slogan snoep gezond, eet een appel. Is voor een zout tussendoortje als een Cup-a-soup kwart of tien voor vijf niet beter? Voor de vijf in de klok zit is immers niet geoorloofd te borrelen, en dat is waar het hartige karakter van de Cup-a-soup’en aan doet denken.

Natuurlijk begrijp ik dat de poëzie één van uw argumenten heeft moeten zijn. Vier uur is een kort en krachtig tijdstip. Maar dat kan niet uw enige reden zijn, u moet ongetwijfeld hebben nagedacht over het meest optimale tijdstip voor een werknemer een zout tussendoortje te nuttigen. Ik vraag u dan ook mij uitsluitsel te geven over uw argumenten omtrent het gekozen tijdstip in uw slogan Vier uur Cup-a-soup.

Danny Mekic’

25 May Surinam elections: 25 political parties for 350.000 people. China is meanwhile buying half the country. #bananarepublic 2 minutes ago via TweetDeck

Het was een bericht met politieke inhoud, verzonden met het programma “Tweetdeck” (dat niet recent is gebruikt via het account van de NS) en na enkele minuten weer was verwijderd. Ik heb de pagina van @NS_online op kunnen slaan en ook andere Twitter-gebruikers hebben het bericht gezien:

Onderstaande screenshot is gemaakt door Jorg Kennis:

Het is natuurlijk fantastisch dat steeds meer bedrijven, zoals de Nederlandse Spoorwegen, gebruik maken van applicaties als Twitter, maar er kleven ook gevaren aan. Zeker als je het account in beheer geeft aan externe consultants die meerdere accounts beheren. Zo blijkt; er is per abuis een bericht op het verkeerde Twitter-account terecht gekomen. Kort na verschijning van dit artikel op mijn website, kwam onderstaande tweet binnen waaruit dit bleek: