Iedere zomer kies ik voor mezelf een zomerproject uit. Het is immers de ideale tijd om je ergens in te verdiepen of mee bezig te houden waar je normaal de tijd of concentratie niet voor hebt. Vorig jaar was dat de ontwikkeling van Innovation Accelerator, een 8 weken durend trainingsprogramma voor medewerkers, managers en directeuren van bestaande organisaties effectiever willen innoveren. Deze zomer wilde ik een trainingsprogramma ontwikkelen voor een groter publiek, namelijk iedereen die succesvol een eigen bedrijf wilde starten. Helaas gooide het nieuwe coronavirus roet in het eten en mocht ik vol aan de bak als adviseur van de Minister van Volksgezondheid om Nederland te adviseren bij digitale hulpmiddelen die kunnen helpen het nieuwe coronavirus te bestrijden.

Toch vond ik een mooi onderwerp om nader onderzoek naar te doen. Toen onder invloed van het nieuwe coronavirus wereldwijd de beurzen daalden was het een mooi instapmoment om de aandelenmarkten in te stappen. Inmiddels zijn de markten bijna hersteld op pre-coronaniveaus, terwijl de economie nog steeds dalende is. Of je het een geschikt moment vindt om aandelen te kopen moet je uiteraard zelf bepalen, maar zelf kwam ik deze zomer tot de conclusie dat dat mooie instapmoment in elk geval inmiddels voorbij is. Wat zijn andere manieren om geld te laten renderen, vroeg ik me af? Al jarenlang ben ik actief als crowdfundinvesteerder via platforms als Collin Crowdfund, NPEX en DuurzaamInvesteren, maar met de knauw die de economie gekregen heeft ligt ook het aantal en met name ook de kwaliteit van de projecten redelijk stil.

Een markt die in Nederland nooit echt tot bloei gekomen is, is de wereld van Peer to Peer lending. Dat zijn websites waar investeerders kunnen investeren in leningen aan consumenten en bedrijven. In Nederland hebben we één platform dat zich daar mee bezig houdt, en dat is Lender Spender. Je kunt daar geld investeren in consumentenleningen en men stelt je een netto rendement in het vooruitzicht van 4%. Dat is niet heel veel, maar kan zelfs nog lager zijn als consumenten aan wie de leningen verstrekt worden hun lening niet terugbetalen. Dan draag jij als investeerder het risico. De reden dat het rendement slechts maximaal 4% kan zijn, is omdat rentes voor consumentenkredieten in Nederland gemaximeerd zijn op circa 12% per jaar. Dat is in andere landen zoals Spanje, Tsjechië en Sweden niet het geval. Daar betalen consumenten dus hogere rentepercentages, waardoor ook het investeren in zulke leningen als investeerder interessanter kon zijn. Omdat de spaarrekening niks opbrengt en de beurzen sky high zijn gegaan terwijl de economie er belabberd voor staat, besloot ik me deze zomer te verdiepen in de wereld van internationale crowdfundingplatforms.

Een aantal opmerkingen vooraf

Zodadelijk zal ik een aantal internationale platforms gaan bespreken, maar dat wil ik niet doen voordat ik een aantal opmerkingen vooraf heb gedeeld. Allereerst: investeren via crowdfundingplatforms is zeer riskant. Het is nagenoeg altijd mogelijk dat je je inlegt kwijtraakt. Daarom raad ik eigenlijk niemand aan om zomaar te beginnen met het investeren in crowdfundingplatforms. Je kunt dit effect mooi zien op de statistiekenpagina van Collin Crowdfund. Hoewel de gemiddelde rente voor investeerders meer dan 7,5% is, zie je dat de gemiddelde investeerder slechts 3,4% rendement maakt. Het verschil in rentevergoeding, en gemiddelde rendement, komt door de projecten die door leningnemers nooit zijn terugbetaald. Als je goed aan spreiding doet op het platform, en slimme investeringskeuzes maakt, dan zou je in theorie dus rond de 7,5% rendement kunnen maken. De waarheid is echter dat de meeste investeerders veel minder rendement maken of zelfs verlies hebben op hun portefeuille. Investeer daarom nooit met geld dat je niet kunt missen, zorg voor een goede spreiding en verdiep je er eerst in voordat je er mee aan de slag gaat. Verder is niets op deze pagina bedoeld als een advies om op dit soort platforms te gaan investeren, het is slechts een journalistieke poging voor het Nederlandse publiek om deze relatief jonge investeringsmogelijkheid een klein beetje inzichtelijker te maken. Dit artikel is geschreven in juli en augustus 2020, en zal in principe na publicatie niet geupdated worden. Controleer dus zelf of het nog actuele informatie bevat als je iets leest wat voor jou interessant of belangrijk is.

To buy back or not to buy back?

Een ander aspect wat veel van de platforms die ik zal bespreken riskant maken, is omdat ze je beloven de leningen waar je in investeert terug te kopen. Dit wordt ‘buy back’ genoemd. Je investeert dus geld in leningen, en een deel van die leningen worden door consumenten en bedrijven niet terugbetaald omdat ze bijvoorbeeld onvoldoende geld hebben of failliet gaan, en het bedrijf dat voor jou de leningen bemiddelt koopt dan de lening terug. Dat kunnen ze doen, omdat ze jou bijvoorbeeld 12% rentevergoeding per jaar geven op je investering, maar de consument 90% op jaarbasis aan rente berekenen. Hun verdienmodel bestaat er dus uit dat ze er vanuit gaan dat een deel van de leningen niet terugbetaald wordt, en ze compenseren jou als investeerder door de hoge rente op leningen die wèl terugbetaald worden. Dat is op zich een principe dat prima werkt, alleen het kan heel erg mis gaan als de economie plotseling verslechtert omdat dan in korte tijd veel leningen niet terugbetaald worden. Of omdat je investeert in leningen die verstrekt zijn in een andere valuta, die aan heftige koerswisselingen onderhevig zijn. Sommige platforms dekken de laatstgenoemde risico’s in met zogenaamde “FX instrumenten”, maar het is soms erg lastig uit te vogelen welke platforms zich hier wel en niet tegen beschermd hebben. Als je dat risico wilt omzeilen, dan kun je er voor kiezen om alleen maar te investeren in platforms die leningen uitgeven in dezelfde valuta als jouw eigen valuta. In mijn geval is dat de euro, omdat mijn bankrekeningen euro-bankrekeningen zijn. Doe altijd onderzoek naar de platforms: is er wel of geen buyback, hoe werkt de buyback, welke risico’s zijn er en hoe zijn deze ondervangen..?

Legitimatie

Een ander obstakel voor dit soort platforms, is dat ze verplicht zijn om je identiteit vast te stellen om fraude tegen te gaan. Dat is natuurlijk een goede zaak, maar betekent wel dat je een kopie van je legitimatiebewijs moet verstrekken. In Nederland zijn we gewend om de app “Kopie ID” te gebruiken om een watermerk toe te voegen en niet-relevante informatie, zoals bijvoorbeeld foto en handtekening onleesbaar te maken, maar helaas zijn we daar in Nederland redelijk uniek in dat we zo ver in gaan en zie je dat buitenlandse platforms een dergelijk beveiligde kopie vaak niet accepteren. Ik heb daar deze zomer interessante gesprekken over gehad met privacyjurist Jeroen Terstegge, en we zijn aan het nadenken over hoe zoiets in Europees verband opgelost kan worden. Een andere manier om fraude tegen te gaan is dat je bij alle platforms alleen maar geld op kunt nemen naar de bankrekening die je ook gebruikt hebt om het geld te storten. Bovendien moet die bankrekening ook op jouw naam staan. Dat geeft wel zo’n veilig gevoel, want als iemand dus ooit toegang krijgt tot je account op een van die websites, dan kan die persoon het geld dus niet naar zijn eigen bankrekening wegsluizen. Als je met je onderneming (bijvoorbeeld je persoonlijke holding) wilt investeren, dan komt daar vaak veel bij kijken. Platforms willen dan namelijk (in het geval van een BV) je oprichtingsakte, statuten, KvK-uittreksel en legitimatiebewijzen ontvangen van alle aandeelhouders en UBO’s. Sommige platforms laten het om die reden alleen toe om als particulier te investeren.

Twee soorten platforms

Verder is het nog belangrijk om te weten dat er twee soorten platforms zijn. Allereerst heb je platforms die je laten investeren in leningen die zij zelf verstrekken aan bedrijven en consumenten. Daarnaast zijn er platforms die je laten investeren in leningen die andere bedrijven (zogenaamde ‘loan originators’) verstrekken aan bedrijven en consumenten. Beide typen platforms hebben voor- en nadelen, met name als het mis dreigt te gaan. Als je investeert via een platform van de loan originator zelf, dan kun en zul je zelf een advocaat in de arm moeten nemen om je geld terug te vorderen. Dat kost tijd en geld. Je hebt dan wel zelf de controle. Want als je via een platform investeert in leningen van loan originators, dan zal doorgaans het platform een advocaat in de arm moeten schakelen om het geld terug te vorderen. Dat bespaart je tijd en moeite, maar je krijgt daar wel vaak een deel van de rekening voor gepresenteerd. Bovendien heeft zo’n platform misschien niet direct een belang om die advocaat heel slagvaardig in te zetten en alles op alles te zetten om het geld terug te krijgen. Dit is het zoveelste voorbeeld dat laat zien dat de wereld van crowdfunding niet voor iedereen geschikt is, dat je je er eerst echt in moet verdiepen en dat ook op dit punt diversificatie kan helpen.

Korte beschrijving van buitenlandse platforms

Er is in Nederland veel geschreven over platforms die zich bezighouden met het verstrekken van leningen aan Nederlandse consumenten (Lender Spender) en bedrijven (Collin Crowdfund, NPEX, Duurzaam Investeren, NLInvesteert, etc.), minder bekend zijn bij ons de internationale platforms. Die zijn veel populairder in landen als Duitsland en Spanje, en zijn bovendien meestal gevestigd in landen als Estland, Letland en Kroatië waar de wet- en regelgeving voor dit soort platforms verder ontwikkeld is of gunstiger is. Interessante internationale bronnen die ik zelf gebruikt heb om me in deze platforms te verdiepen zijn P2P Millionaire (een website van twee vrienden die samen meer dan één miljoen euro hebben geïnvesteerd en daarover berichten) en ExploreP2P (een website die actiever bijgehouden lijkt te worden dan andere websites). De website P2P Market Data verzamelt statistieken over deze platforms, je ziet hier ook statistieken voorbijkomen van Nederlandse crowdfundingplatforms.

Na mezelf ingelezen te hebben, heb ik deze zomer de volgende websites uitgeprobeerd en ik zal een algemene eerste indruk met jullie delen:

  • Mintos. De absolute marktleider, maar is snel aan populariteit aan het verliezen vanwege wijzigingen die het platform door blijft voeren. Biedt leningen aan van veel verschillende loan originators. Ze hebben een automatische investeringsmogelijkheid voor beginners, maar eigenlijk vind ik die functie best wel riskant omdat er ook geïnvesteerd wordt in leningen met een zeer lange looptijd en zonder buyback-garantie waardoor er maar iets hoeft te gebeuren en je raakt je inleg kwijt. Om dus minder risico te lopen zou je je moeten verdiepen in de meer geavanceerde en complexe mogelijkheden van dit platform, maar als je daar weer een fout in maakt dan loop je om die reden weer meer risico..Dit jaar zijn meerdere Loan Originators gestopt met hun activiteiten en investeerders gaan een onzekere toekomst tegemoet over of ze hun geld nog wel terugzien.
  • ViVentor. Een platform dat recent overgenomen is door een Nederlandse investeringsmaatschappij. Ik vind hun communicatie erg goed, maar het rommelt op hun platform wel met meerdere loan originators die grote betalingsachterstanden hebben. Het is de vraag hoe dat gaat uitpakken.
  • Swaper. Een van de jongste en misschien ook wel (grafisch) mooiste platforms met een mooie mobiele app. Wankel businessmodel, want hoewel ze je laten investeren in leningen van een externe loan originator (Wandoo Finance) staan zij wel zelf garant voor de terugbetalingen van de leningen waar je zelf in hebt geïnvesteerd, terwijl ze zelf helemaal niet verantwoordelijk zijn voor die lening of voor het innen van de lening bij de consument. Als dat maar goed gaat..
  • Viainvest. Biedt je de mogelijkheid aan om te investeren in leningen aan consumenten en bedrijven in Sweden, Spanje, Roemenië, Polen, Tsjechië en Letland via bedrijven die onderdeel uitmaken van dezelfde groep.
  • Peerberry (AV Marketplace). Een platform dat in veel P2P communities wordt geprezen door hun goede communicatie, en omdat je via hun platform kunt investeren in twee grote groepen Loan Originators (en een aantal kleinere), waarvan de grootste financieel goed in elkaar zit. Dat vind ik zelf lastig na te gaan, maar als dat zou kloppen moet je altijd oppassen (en dat is een algemeen advies bij investeren in crowdfunding) om niet overmoedig te raken, en te veel geld te investeren in één platform. Want stel nou dat je veel geld investeert en dan vooral in hét platform en dé loan originator die jou het beste lijkt, maar die toevallig failliet wordt verklaard….dan ben je dus al je geld kwijt. Blijven nadenken, blijven spreiden en alleen geld investeren dat je kwijt kunt raken zonder daar wekenlange hoofdpijn aan over te houden, is hoe ik het zelf doe. Bondster is een vergelijkbaar platform gevestigd in Tsjechië. Nadeel van deze website is dat je om de haverklap Tsjechische teksten te zien krijgt terwijl je op de Engelstalige website aan het surfen bent..
  • Robocash. Een van de langst bestaande platforms. Laat je investeren in loan originators die tot dezelfde groep behoren. Gevestigd in Kroatië, maar met een bankrekening in Letland. Je ziet dat Letland en Estland bij veel van deze platforms terugkomen. Mijn indruk is dat dat komt omdat daar banken gevestigd zijn die kant en klare technologie aanbieden aan platforms die dit soort diensten aan willen bieden. Eenvoudig in gebruik en de support afdeling reageert altijd snel. Biedt met 14% een van de hoogste rentepercentages aan, maar heeft wel een maximumbedrag dat je maximaal mag investeren. €10.000,- in totaal als bedrijf en maximaal €15.000,- per maand als consument. Een concurrent van Robocash is Twino.
  • Kviku. Is een Loan Originator waar je in kunt investeren via o.a. Mintos, en heeft dit jaar een eigen platform geopend. Is nog niet zo lang geleden gestart. Ik kreeg op mijn eerste e-mail naar de support afdeling geen antwoord, wat ik niet echt geruststellend vond. Maar op mijn tweede mail en de mails daarna kreeg ik steeds een goede en snelle reactie.
  • Nibble. Een ander nieuw platform. De aanmelding was omslachtig (omdat ik wilde investeren met mijn BV, maar dan moet je een mailform invullen en de aanmelding verder afronden per e-mail). Dit platform vind ik onoverzichtelijk en omslachtig. Je hebt kortweg de keuze om óf voor minimaal 3 maanden te investeren (maar dan moet je na die 3 maanden opnieuw handmatig een investering doen), of voor een langere periode te kiezen maar dan kun je tussentijds niet gratis meer bij je geld komen. Andere platforms maken het je vaak makkelijker, door bijv. te investeren in leningen van 30 dagen, en als die leningen afgelost zijn je geld opnieuw te investeren voor 30 dagen. Zo kun je dus als een lening op tijd terugbetaald wordt en niet word verlengd gemiddeld na 30 dagen al weer bij je geld komen. Dat kan op dit platform dus niet. Dat is ook de reden waarom ik met dit platform zal stoppen, het kost simpelweg te veel moeite en tijd om dit te beheren.
  • IUVO Group. Biedt leningen aan van andere loan originators, waarvan enkelen eigendom zijn van de groep waar zij zelf ook onderdeel van uitmaken. Dat is goed om bij stil te staan, want er zou dan het gevaar kunnen bestaan dat zij hun eigen loan originators op een andere manier behandelen dan ‘externe’ loan originators. Hier zie je heel goed dat er nog wel ruimte is voor EU-wetgeving die een aantal spelregels introduceert. Daar wordt in Brussel ook over nagedacht, bijvoorbeeld door platforms te verbieden om loan originators aan te bieden die tot dezelfde groep behoren om potentiële belangenverstrengeling te voorkomen. Persoonlijk heb ik geen moeite als een platform zelf ook de loan originator is of alleen leningen aanbiedt van loan originators uit dezelfde groep, maar ik vind het wel ingewikkeld worden als het door elkaar heen loopt, dan is het niet zuiver meer.
  • Lendermarket. Werkt samen met loan originator (en tevens ‘zusje’) Creditstar, wat een van de grotere loan originators is met klanten in Sweden, Estland, Spanje, Finland, Tsjechië en Polen. Dit is een platform en loan originator dat, net als Peerberry, in de community ‘vertrouwd’ lijkt te worden. Ik heb verschillende investeerders gevonden die daardoor een behoorlijk grote portie van hun total investeringen via dit platform laten verlopen. Maar dat vind ik zelf niet verstandig. Na mezelf een zomer lang in deze wereld te hebben verdiept heb ik ook wel een ‘beter’ gevoel bij bepaalde aanbieders, maar dat is geen reden om daar dan 10x zoveel geld in te investeren omdat je risico’s daarmee ook oplopen mocht het onverhoopt toch mis gaan. Enfin, iedereen moet zijn eigen afweging maken…
  • Moncera. Jong platform dat het mogelijk maakt om te investeren in twee originators.
  • Flender. Is een Iers platform dat je laat investeren in leningen verstrekt aan Ierse bedrijven. TFGCrowd laat je ook investeren in leningen aan bedrijven, maar bij nader onderzoek blijkt een deel van de projecten die op de website ter investering worden aangeboden gelieerd te zijn aan de eigenaars van het platform zelf terwijl dit niet kenbaar wordt gemaakt. Ik heb me aangemeld om dit platform te onderzoeken maar zal na terugbetaling me weer afmelden.
  • Estateguru. We zijn nu aangekomen bij een andere categorie crowdfundingplatforms, de zogenaamde ‘asset-backed’ platforms. Dat zijn platforms die je laten investeren in leningen verstrekt aan mensen of bedrijven die in ruil daarvoor een hypotheekrecht verstrekken op een woning, gebouw, kantoor of stuk grond. In theorie maakt dat de investering minder riskant, immers, als de lening niet terugbetaald wordt sta je niet in lege handen. Maar ook hier geldt dat er altijd een risico aanwezig is. Als de economie plotseling een ommekeer maakt en de huizenprijzen dalen in korte tijd gigantisch, dan heb je weinig meer aan een huis dat nog maar €50.000,- waard is terwijl je samen met andere investeerders €100.000,- had uitgeleend. Estateguru is marktleider in dit segment en tot op heden hebben ze bij wanbetaling altijd het geld van investeerders terug weten te krijgen voor de vastgoedobjecten of stukken grond te verkopen bij wanbetaling, maar dit is natuurlijk absoluut geen garantie voor de toekomst. Naast Estateguru zijn er in dit ‘segment’ kleinere spelers zoals Bulkestate en Crowdestate.
  • Evoestate. Evoestate is een zogenaamde ‘aggregator’ van andere platforms waar vastgoedinvesteringen mogelijk zijn. Je maakt een account aan op Evoestate, legitimeert je bij ze, en via hun platform kun je investeren in hypotheken via vele andere platforms. De oprichters van Evoestate doen bovendien met eigen geld mee met sommige investeringen in hypotheken. Wanneer ze dat doen geven ze dat zelf aan.

Hoe nu verder?

Het was erg interessant om me te verdiepen in de internationale wereld van crowdfunding, en zoals je hierboven ziet (en dit is nog maar een kleine selectie!) zijn er ont-zet-tend veel platforms die onderling verschillen in concept, waarborgen, stabiliteit, betrouwbaarheid en dus risico. Het is voor de gemiddelde investeerder niet goed te overzien wat precies de risico’s zijn. Dat is waarom het belangrijk is dat er vanuit Brussel eenduidige regels komen voor dit soort platforms. Daar wordt hard aan gewerkt. Dat heeft als voordeel dat ze meer op elkaar gaan lijken, makkelijker te vergelijken zijn en dat ook hopelijk het gemiddelde risico voor zowel de investeerder als de persoon of het bedrijf dat een lening afneemt afneemt. Aan de andere kant bestaat er het gevaar dat als deze platforms meer op elkaar gaan lijken, de onderlinge concurrentie afneemt waardoor wellicht de kwaliteit van de proposities er onder gaan lijden. Veel platforms zijn transparant over hun statistieken, die kunnen helpen om een afweging te maken. Anderen zijn dat niet, waardoor het moeilijk is om te bepalen wat het risico is. En ik zelf? Ik denk dat ik bij een deel van de platforms een bedrag laat staan om meer onderzoek te kunnen doen naar de werking en daar over een jaar in een zomerpost een update van te kunnen geven, maar het grootste deel toch weer op een spaarrekening zet want tenzij je hier wekelijks mee bezig wilt zijn om de ontwikkelingen te volgen, is het best wel een onvoorspelbare investeringsmogelijkheid. Wat dat betreft zijn de puur Nederlandse spelers zoals Collin Crowdfund, NLInvesteert, NPEX en Duurzaam Investeren een stuk overzichtelijker, hoewel het jammer is dat zij de laatste maanden allemaal in de richting van vastgoedfinanciering op aan het gaan zijn terwijl er ook specialistische aanbieders van vastgoedbeleggingen zijn die daar meer ervaring in hebben en bovendien kunnen helpen om meer spreiding aan te brengen in je portfolio. Mocht je de internationale wereld van crowdfunding interessant vinden en niet kunnen wachten op mijn update, als ik daar überhaupt tijd voor heb volgende zomer, dan kun je ook een kijkje nemen bij de “The 10K Club”. Dat zijn twee vrienden die in een selectie van de crowdfundingplatforms €10.000,- hebben geïnvesteerd en je iedere maand laten zien hoe hun portfolio zich ontwikkelt.

Zelf ervaring opgedaan met platforms? Deel je ervaringen in de reacties hieronder!